Previous Verse
Next Verse

Shloka 38

तृष्णाक्षय-उपदेशः

Instruction on the Cessation of Craving

योगशास्त्रमें कथित कर्म श्रेष्ठ फल देनेवाले, उन्नति करनेवाले एवं स्थायी हैं; तो भी प्रवृत्तिमार्गी मनुष्य उनको गुणरहित (निष्फल) और अस्थिर समझते हैं ।। गुणाश्षात्र सुदुर्ज्ेया ज्ञाताश्नात्र सुदुष्करा: । अनुषछिताश्चान्तवन्त इति त्वमनुपश्यसि,गुणोंके कार्यभूत जो यज्ञ-यागादि हैं, उनके स्वरूप और विधि-विधानको समझना बहुत कठिन है। समझ लेनेपर भी उनका अनुष्ठान करना तो और भी कठिन है। यदि अनुष्ठान भी किया जाय तो भी उनसे नाशवान्‌ फलकी ही प्राप्ति होती है। इन सब बातोंको तुम भी देखते और समझते हो

yogaśāstre kathitāni karmāṇi śreṣṭha-phaladāni, unnati-karāṇi ca sthāyīni; tathāpi pravṛtti-mārgī manuṣyās tāni guṇa-rahitāni (niṣphalāni) ca asthirāṇi manyante. guṇa-śāstrāḥ sudurjñeyāḥ, jñātāś ca saduṣkarāḥ; anuṣṭhitāś cānta-vanta iti tvam anupaśyasi.

Kapila berkata: “Tindakan yang diajarkan dalam yogaśāstra disebut memberi hasil tertinggi, mengangkat derajat sejati, dan bersifat mantap. Namun orang yang menempuh jalan pravṛtti menganggapnya tak bernilai—seakan tanpa guna, tanpa buah, dan tidak tetap. Ajaran tentang guṇa amat sukar dipahami; dan sekalipun dipahami, amat sukar dipraktikkan. Dan sekalipun dipraktikkan, hasilnya pun tampak terbatas dan fana—hal itu pun engkau sendiri menyaksikan.”

गुणशास्त्रthe treatise on qualities/merit (i.e., doctrine of guṇas/ritual-qualities)
गुणशास्त्र:
Karta
TypeNoun
Rootगुणशास्त्र
FormNeuter, Nominative, Singular
सुदुर्ज्ञेयम्very hard to be known
सुदुर्ज्ञेयम्:
TypeAdjective
Rootसुदुर्ज्ञेय
FormNeuter, Nominative, Singular
ज्ञातम्known (once known)
ज्ञातम्:
TypeAdjective
Rootज्ञात
FormNeuter, Nominative, Singular
शास्त्रम्the teaching/treatise
शास्त्रम्:
Karta
TypeNoun
Rootशास्त्र
FormNeuter, Nominative, Singular
सुदुष्कराःvery difficult (to do)
सुदुष्कराः:
TypeAdjective
Rootसुदुष्कर
FormMasculine, Nominative, Plural
अनुष्ठिताःperformed/undertaken
अनुष्ठिताः:
TypeAdjective
Rootअनुष्ठित
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
अन्तवन्तःhaving an end; perishable
अन्तवन्तः:
TypeAdjective
Rootअन्तवत्
FormMasculine, Nominative, Plural
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormNominative, Singular
अनुपश्यसिyou observe/see clearly
अनुपश्यसि:
TypeVerb
Rootअनु√पश्
FormPresent, Second, Singular, Parasmaipada

कपिल उवाच

K
Kapila