Shloka 5
पापात्म-धर्मात्म-लक्षणम् तथा निर्वेदेन मोक्षमार्गः | Marks of the Sinful and the Righteous; Dispassion (Nirveda) as a Path to Liberation
Devanagari script
चिरं स चिन्तयत्यर्थश्रिरं जाग्रच्चिरं स्वपन् । चिरं कार्याभिपत्तिं च चिरकारी तथोच्यते,वह सभी विषयोंपर बहुत देरतक विचार करता था, चिरकालतक जागता था और चिरकालतक सोता था तथा चिर-विलम्बके बाद ही कार्य पूर्ण करता था; इसलिये सब लोग उसे चिरकारी कहने लगे
Transliteration
ciraṃ sa cintayaty arthaśrīraṃ jāgrac ciraṃ svapan | ciraṃ kāryābhipattiṃ ca cirakārī tathocyate ||
Translation
Bhīṣma berkata: “Lama ia merenungkan perkara untung dan kemakmuran; lama ia terjaga, dan lama pula ia tidur. Dan ia menyelesaikan usahanya hanya setelah penundaan panjang. Karena itu orang-orang menamainya ‘Cirakārī’—dia yang bertindak terlambat.”
Word by Word
चिरम्for a long time
चिरम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootचिरम्
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
चिन्तयतिthinks/reflects
चिन्तयति:
TypeVerb
Rootचिन्त्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
अर्थशिरम्the head/essence of a matter (main point of the purpose)
अर्थशिरम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्थशिरस्
FormNeuter, Accusative, Singular
चिरम्for a long time
चिरम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootचिरम्
जाग्रत्being awake, waking
जाग्रत्:
Karta
TypeVerb
Rootजाग्रत्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
चिरम्for a long time
चिरम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootचिरम्
स्वपन्sleeping
स्वपन्:
Karta
TypeVerb
Rootस्वप्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
चिरम्for a long time
चिरम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootचिरम्
कार्याभिपत्तिम्accomplishment/attainment of the task
कार्याभिपत्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootकार्याभिपत्ति
FormFeminine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
चिरकारीone who acts after a long time; slow-acting
चिरकारी:
Karta
TypeAdjective
Rootचिरकारी
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाthus/so
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
उच्यतेis called
उच्यते:
TypeVerb
Rootवच्
FormPresent, Third, Singular, Passive (Karmani)
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhishmaVerse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes