Next Verse

Shloka 1

पापात्म-धर्मात्म-लक्षणम् तथा निर्वेदेन मोक्षमार्गः | Marks of the Sinful and the Righteous; Dispassion (Nirveda) as a Path to Liberation

अफ्-४-क+ षट्षष्ट्यधिकद्वधिशततमो< ध्याय: महर्षि गौतम और चिरकारीका उपाख्यान--दीर्घकालतक सोच-विचारकर कार्य करनेकी प्रशंसा युधिछिर उवाच कथं कार्य परीक्षेत शीघ्रं वाथ चिरेण वा । सर्वथा कार्यदुर्गेडस्मिन्‌ भवान्‌ न: परमो गुरु:,युधिष्ठिरने पूछा--पितामह! आप मेरे परम गुरु हैं। कृपया यह बतलाइये कि यदि कभी सर्वथा ऐसा कार्य उपस्थित हो जाय, जो गुरुजनोंकी आज्ञाके कारण अवश्य कर्तव्य हो, परंतु हिंसायुक्त होनेके कारण दुष्कर एवं अनुचित प्रतीत होता हो तो ऐसे अवसरपर उस कार्यकी परख कैसे करनी चाहिये? उसे शीघ्र कर डाले या देरतक उसपर विचार करता रहे

Yudhiṣṭhira uvāca: kathaṁ kāryaṁ parīkṣeta śīghraṁ vātha cireṇa vā | sarvathā kārya-durge ’smin bhavān naḥ paramo guruḥ ||

Yudhiṣṭhira berkata: “Bagaimana seseorang harus menilai suatu tindakan—apakah dilakukan segera, atau setelah pertimbangan panjang? Dalam perkara sulit tentang apa yang patut dilakukan, engkau adalah guru tertinggi kami; mohon ajarkan kami.”

युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
कथम्how
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
कार्यंa task; what is to be done
कार्यं:
Karma
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक; कृ-धातोः यत्/ण्यत्-प्रत्ययान्त)
FormNeuter, Accusative, Singular
परीक्षेतshould examine
परीक्षेत:
TypeVerb
Rootपरि-ईक्ष् (धातु)
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
TypeIndeclinable
Rootशीघ्र (प्रातिपदिक used adverbially)
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
अथthen / alternatively
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
चिरेणwith delay; after a long time
चिरेण:
Karana
TypeNoun
Rootचिर (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira

Educational Q&A

The verse frames a central dharma problem: when faced with a hard duty, one must first examine the action carefully—deciding whether prompt execution or prolonged deliberation is appropriate—by seeking guidance from a reliable moral authority.

In Śānti Parva, Yudhiṣṭhira addresses his elder teacher (Bhīṣma in context) and asks for instruction on how to evaluate difficult duties—especially those that may be obligatory yet seem morally troubling—introducing the theme that leads into the Gautama–Cirakārī episode praising thoughtful deliberation.