Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

यज्ञेऽहिंसा-प्राधान्यम्

Primacy of Non-Harm in Sacrificial Ethics

यज्ञियाश्रैव ये वृक्षा वेदेषु परिकल्पिता:,वेदोंमें जो यज्ञ-सम्बन्धी वृक्ष बताये गये हैं, उन्हींका यज्ञोंमें उपयोग होना चाहिये। शुद्ध आचार-विचारवाले महान्‌ सत्त्वगगुणी पुरुष अपनी विशुद्ध भावनासे प्रोक्षण आदिके द्वारा उत्तम संस्कार करके जो कोई भी हविष्य या नैवेद्य तैयार करते हैं, वह सब देवताओंको अर्पण करनेके योग्य ही होता है

yajñiyāś caiva ye vṛkṣā vedesu parikalpitāḥ | vedokteṣu yajñeṣu teṣām eva viniyogaḥ kartavyaḥ | śuddhācāra-vicārā mahā-sattva-guṇāḥ puruṣāḥ sva-viśuddha-bhāvanayā prokṣaṇādibhiḥ saṃskṛtya yat kiṃcid haviṣyaṃ naivedyaṃ vā kalpayanti, tat sarvaṃ devatābhyo 'rpaṇīyam eva bhavati ||

Bhīṣma berkata: Pohon-pohon yang dalam Weda ditetapkan sebagai layak untuk yajña hendaknya itulah saja yang dipakai dalam ritus Weda. Lagi pula, bila orang-orang berperilaku dan berpikir suci—berjiwa luhur dan bersifat sāttvika—menyiapkan havis atau naivedya setelah melakukan penyucian seperti pemercikan (prokṣaṇa) dan konsekrasi lainnya, maka seluruh persembahan itu menjadi pantas dipersembahkan kepada para dewa.

यज्ञियाःsacrificial, pertaining to yajña
यज्ञियाः:
Karta
TypeAdjective
Rootयज्ञिय
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed, only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
येwhich, those who/that
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
वृक्षाःtrees
वृक्षाः:
Karta
TypeNoun
Rootवृक्ष
FormMasculine, Nominative, Plural
वेदेषुin the Vedas
वेदेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवेद
FormMasculine, Locative, Plural
परिकल्पिताःprescribed, laid down
परिकल्पिताः:
TypeAdjective
Rootपरि-कल्प्
FormMasculine, Nominative, Plural, Past Passive Participle (क्त)

भीष्म उवाच

B
Bhishma
V
Vedas
Y
yajña (sacrifice)
T
trees/woods prescribed for sacrifice
D
deities (devatāḥ)
H
havis (oblation)
N
naivedya (food offering)
P
prokṣaṇa (ritual sprinkling)