Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

राजधर्मः—राष्ट्ररक्षणं, दण्डनीतिः, हयग्रीवोपाख्यानम्

Royal Duty: Protection, Penal Policy, and the Hayagrīva Exemplum

आत्मापि चायं न मम सर्वापि पृथिवी मम । यथा मम तथान्येषामिति पश्यन्‌ न मुहृति,“यह शरीर भी अपना नहीं है और सारी पृथ्वी भी अपनी नहीं है। यह जिस तरहसे मेरी है, उसी तरह दूसरोंकी भी है। ऐसी दृष्टि रखनेवाला पुरुष कभी मोहमें नहीं फँसता है

ātmāpi cāyaṃ na mama sarvāpi pṛthivī mama | yathā mama tathānyeṣām iti paśyan na muhṛti ||

Bahkan diri ini (tubuh ini) bukanlah ‘milikku’; dan seluruh bumi pun bukan ‘milikku’. Siapa memandang bahwa apa pun yang diklaim sebagai ‘milikku’ pada hakikatnya juga ‘milik orang lain’—ia tidak jatuh ke dalam delusi walau sesaat.

आत्माself
आत्मा:
Karta
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
and
:
TypeIndeclinable
Root
अयम्this
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
ममof me / mine
मम:
Adhikarana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
सर्वाentire
सर्वा:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormFeminine, Nominative, Singular
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
पृथिवीearth
पृथिवी:
Karta
TypeNoun
Rootपृथिवी
FormFeminine, Nominative, Singular
ममof me / mine
मम:
Adhikarana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
यथाas/just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
ममof me / mine
मम:
Adhikarana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
तथाso/in the same way
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
अन्येषाम्of others
अन्येषाम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootअन्य
FormMasculine, Genitive, Plural
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
पश्यन्seeing/considering
पश्यन्:
Karta
TypeVerb
Rootदृश्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
मुहूर्तम्for a moment
मुहूर्तम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमुहूर्त
FormMasculine, Accusative, Singular

व्यास उवाच

V
Vyāsa
Ā
ātman (self)
P
pṛthivī (earth)