Previous Verse
Next Verse

Shloka 42

अव्यक्त-मानस-सृष्टिवादः

Doctrine of Creation from the Unmanifest ‘Mānasa’

एतां बुद्धिं समास्थाय गुप्तचित्तश्नरेद्‌ बुध: । उदयास्तमयज्ञं हि न शोक: स्प्रष्टमहति,विद्वान पुरुषको चाहिये कि वह इसी विचारका आश्रय लेकर मनको काम, क्रोध आदि शत्रुओंसे सुरक्षित रखते हुए उत्तम बर्ताव करे। जो उत्पत्ति और विनाशके तत्त्वको जानता है, उसे शोक छू नहीं सकता

etāṁ buddhiṁ samāsthāya guptacittaḥ śnared budhaḥ | udayāstamayajñaṁ hi na śokaḥ spraṣṭum arhati ||

Berpegang pada pemahaman ini, orang bijak hendaknya hidup dengan batin yang terjaga—melindunginya dari musuh dalam diri seperti nafsu dan amarah—serta berperilaku luhur. Sebab, bagi yang mengetahui hakikat muncul dan lenyap, duka tak berhak menyentuhnya.

एताम्this (f.)
एताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootएतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
बुद्धिम्understanding, insight
बुद्धिम्:
Karma
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Accusative, Singular
समास्थायhaving adopted/embraced
समास्थाय:
TypeVerb
Rootसम्-आ-स्था
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), non-finite
गुप्तचित्तःone whose mind is guarded
गुप्तचित्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootगुप्तचित्त
FormMasculine, Nominative, Singular
नरेत्should lead/conduct (himself)
नरेत्:
TypeVerb
Rootनी
FormVidhi-lin (optative), injunctive/optative sense, 3rd, Singular, Parasmaipada
बुधःa wise man
बुधः:
Karta
TypeNoun
Rootबुध
FormMasculine, Nominative, Singular
उदयास्तमयज्ञम्the knowledge of rise and setting (i.e., origination and cessation)
उदयास्तमयज्ञम्:
Karma
TypeNoun
Rootउदयास्तमयज्ञ
FormMasculine, Accusative, Singular
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
not
:
TypeIndeclinable
Root
शोकःgrief
शोकः:
Karta
TypeNoun
Rootशोक
FormMasculine, Nominative, Singular
स्प्रष्टुम्to touch/affect
स्प्रष्टुम्:
TypeVerb
Rootस्पृश्
Formतुमुन् (infinitive), Parasmaipada (usage), non-finite
अर्हतिis able/fit (to), can
अर्हति:
TypeVerb
Rootअर्ह्
FormLat (present), Present, 3rd, Singular, Parasmaipada
विद्वान्the knower, learned man
विद्वान्:
Karta
TypeNoun
Rootविद्वस्
FormMasculine, Nominative, Singular

ब्राह्मण उवाच