Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

Khaḍgotpattiḥ (Origin and Dharmic Function of the Sword) | खड्गोत्पत्तिः

भीष्म उवाच रागो द्वेषस्तथा मोहो हर्ष: शोको5भिमानिता । काम: क्रोधश्न दर्पक्ष तन्द्री चालस्यमेव च,भीष्मजीने कहा--राजन्‌। राग, द्वेष, मोह, हर्ष, शोक, अभिमान, काम, क्रोध, दर्प, तन्द्रा, आलस्य, इच्छा, वैर, ताप, दूसरोंकी उन्नति देखकर जलना और पापाचार करना-- इन सबको (अज्ञानका कार्य होनेसे) अज्ञान बताया गया है

bhīṣma uvāca | rāgo dveṣas tathā moho harṣaḥ śoko 'bhimānitā | kāmaḥ krodhaś ca darpaś ca tandrī cālasyam eva ca |

Bhīṣma berkata: “Wahai raja, nafsu keterikatan dan kebencian, kebingungan, kegirangan dan duka, serta keangkuhan; juga hasrat, amarah, kesombongan, kantuk, dan kemalasan—semuanya harus dipahami sebagai rupa-rupa ketidaktahuan, sebab lahir dari tidak mengenal kebenaran dan menutupi daya budi hingga menjauhkan manusia dari dharma.”

भीष्मःBhishma
भीष्मः:
Karta
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
रागःattachment, passion
रागः:
Karta
TypeNoun
Rootराग
FormMasculine, Nominative, Singular
द्वेषःhatred, aversion
द्वेषः:
Karta
TypeNoun
Rootद्वेष
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाand also, likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
मोहःdelusion
मोहः:
Karta
TypeNoun
Rootमोह
FormMasculine, Nominative, Singular
हर्षःjoy, exhilaration
हर्षः:
Karta
TypeNoun
Rootहर्ष
FormMasculine, Nominative, Singular
शोकःgrief
शोकः:
Karta
TypeNoun
Rootशोक
FormMasculine, Nominative, Singular
अभिमानिताself-conceit / pride (as a state)
अभिमानिता:
Karta
TypeAdjective
Rootअभिमानित
FormFeminine, Nominative, Singular
कामःdesire, lust
कामः:
Karta
TypeNoun
Rootकाम
FormMasculine, Nominative, Singular
क्रोधःanger
क्रोधः:
Karta
TypeNoun
Rootक्रोध
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
दर्पःarrogance
दर्पः:
Karta
TypeNoun
Rootदर्प
FormMasculine, Nominative, Singular
तन्द्रीdrowsiness, lethargy
तन्द्री:
Karta
TypeNoun
Rootतन्द्रा/तन्द्री
FormFeminine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
आलस्यम्laziness
आलस्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootआलस्य
FormNeuter, Nominative, Singular
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
and
:
TypeIndeclinable
Root

भीष्म उवाच

B
Bhishma