मृदु-तीक्ष्ण-नीति तथा दुष्टलक्षण-विज्ञानम्
Measured Policy and the Recognition of Malicious Disposition
तान् द्विजान् कुरुते वश्यांस्तथा युक्तो महीपति: । वश चोपनयेच्छत्रून् निहन्याच्च पुरंदर,पुरंदर! सूखे वैरसे अलग रहे, कण्ठको पीड़ा देनेवाले वाद-विवादको त्याग दे। जैसे व्याध अपने कार्यमें सावधानीके साथ संलग्न हो पक्षियोंको फँसानेके लिये उन्हींके समान बोली बोलता है और मौका पाकर उन पक्षियोंको वशमें कर लेता है, उसी प्रकार उद्योगशील राजा धीरे-धीरे शत्रुओंको वशमें कर ले। तत्पश्चात् उन्हें मार डाले
bhīṣma uvāca | tān dvijān kurute vaśyāṁs tathā yukto mahīpatiḥ | vaśa copanayec chatrūn nihanyāc ca puraṁdara ||
Bhishma berkata: “Dengan disiplin dan tuntunan yang tepat, seorang raja bahkan dapat menundukkan para brahmana itu ke dalam pengaruhnya. Demikian pula, wahai Purandara, hendaklah ia menarik musuh-musuhnya ke dalam kekuasaannya, lalu membinasakan mereka.”
भीष्म उवाच
A ruler should act with disciplined strategy: first bring opponents under control through method and influence, and only then employ force. The verse frames kingship as requiring calculated restraint and timing rather than impulsive aggression.
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma, Bhishma continues advising the king on practical governance and dealing with adversaries—how to secure dominance over influential groups and enemies, culminating in decisive action once control is established.