Previous Verse
Next Verse

Shloka 131

Sauptika Parva, Adhyaya 8 — Dhṛṣṭadyumna-vadha and the Camp’s Nocturnal Rout

कुछ लोग एक-दूसरेसे लिपटकर सो रहे थे, दूसरे भाग रहे थे, तीसरे छिप गये थे और चौथी श्रेणीके लोग जूझ रहे थे, उन सबको द्रोणकुमारने वहाँ मार गिराया ।। दहामाना हुताशेन वध्यमानाश्च तेन ते परस्परं तदा योधा अनयन्‌ यमसादनम्‌

dahyamānā hutāśena vadhyamānāś ca tena te | parasparaṁ tadā yodhā anayan yamasādanam ||

Sebagian prajurit tidur sambil berpelukan, sebagian lari panik, sebagian bersembunyi, dan sebagian lagi melawan—namun semuanya di sana dijatuhkan oleh putra Droṇa, Aśvatthāman. Terbakar oleh kobaran api dan ditebas oleh tangannya, para kesatria itu, dalam kekacauan, seakan saling menyeret satu sama lain menuju kediaman Yama.

दहामानाःbeing burnt
दहामानाः:
Karta
TypeAdjective
Rootदह्
FormMasculine, Nominative, Plural, शानच् (लट्-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त), परस्मैपदी
हुताशेनby the fire
हुताशेन:
Karana
TypeNoun
Rootहुताश
FormMasculine, Instrumental, Singular
वध्यमानाःbeing slain
वध्यमानाः:
Karta
TypeAdjective
Rootवध्
FormMasculine, Nominative, Plural, शानच् (लट्-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त), कर्मणि
and
:
TypeIndeclinable
Root
तेनby him
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
परस्परम्mutually / one another
परस्परम्:
TypeIndeclinable
Rootपरस्पर
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
योधाःwarriors
योधाः:
Karta
TypeNoun
Rootयोध
FormMasculine, Nominative, Plural
अनयन्led / brought
अनयन्:
TypeVerb
Rootनी
FormImperfect (लङ्), 3rd, Plural, Parasmaipada
यमसादनम्the abode of Yama (death)
यमसादनम्:
Karma
TypeNoun
Rootयमसादन
FormNeuter, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Droṇakumāra (Aśvatthāman)
Y
Yama
H
hutāśa (fire)

Educational Q&A

The verse highlights how war, when stripped of restraint, becomes ethically ruinous: fear, confusion, and indiscriminate killing erase the boundary between combat and helplessness, leading all toward death and moral degradation.

Sañjaya describes the nocturnal slaughter in the camp: warriors are burned by fire and killed by Droṇa’s son (Aśvatthāman). In the turmoil some sleep embracing others, some flee, some hide, and some fight, but all are driven to Yama’s abode.