Previous Verse
Next Verse

Shloka 263

Adhyāya 6: Śibira-dvāra-sthita Bhūta-varṇana and Aśvatthāmā’s Śaraṇāgati to Mahādeva

स पथ: प्रच्युतो धर्माद्‌ विपदं प्रतिपद्यते । “मानव-कर्म (पुरुषार्थ)-को दैवसे बढ़कर नहीं बताया गया है। पुरुषार्थ करते समय यदि दैववश सिद्धि नहीं प्राप्त हुई तो मनुष्य धर्ममार्गसे भ्रष्ट होकर विपत्तिमें फँस जाता है

sa panthāḥ pracyuto dharmād vipadaṃ pratipadyate |

Siapa yang tergelincir dari jalan dharma akan jatuh ke dalam bencana. Walau upaya manusia dipuji, bila karena takdir keberhasilan tak juga datang, seseorang dapat kehilangan keteguhan dalam laku benar, menyimpang dari jalan moral, dan terjerat dalam kemalangan.

सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
पथःfrom the path
पथः:
Apadana
TypeNoun
Rootपथिन्
FormMasculine, Ablative, Singular
प्रच्युतःfallen/deviated
प्रच्युतः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्र-च्युत
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मात्from dharma
धर्मात्:
Apadana
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Ablative, Singular
विपदम्calamity, misfortune
विपदम्:
Karma
TypeNoun
Rootविपद्
FormFeminine, Accusative, Singular
प्रतिपद्यतेfalls into/encounters/comes to
प्रतिपद्यते:
TypeVerb
Rootप्रति-पद्
FormPresent, Atmanepada, Third, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya

Educational Q&A

The verse warns that abandoning dharma is itself the doorway to disaster: when success is obstructed (even by fate), losing moral discipline and turning away from righteous conduct leads directly to misfortune.

Sañjaya offers a reflective, ethical observation within the Sauptika Parva’s grim aftermath, framing the unfolding suffering as connected to deviation from dharma and the moral instability that can arise when efforts fail.