Previous Verse
Next Verse

Shloka 40

Pitāmaha-sabhā-varṇana & Hariścandra-māhātmya

Description of Brahmā’s Assembly and the Eminence of Hariścandra

कालिका सुरभी देवी सरमा चाथ गौतमी,अदिति, दिति, दनु, सुरसा, विनता, इरा, कालिका, सुरभी देवी, सरमा, गौतमी, प्रभा और कद्रू-ये दो देवियाँ, देवमाताएँ, रुद्राणी, श्री, लक्ष्मी, भद्रा तथा अपरा, षष्ठी, पृथ्वी, भूतलपर उतरी हुई गंगादेवी, लज्जा, स्वाहा, कीर्ति, सुरादेवी, शची, पुष्टि, अरुन्धती संवृत्ति, आशा, नियति, सृष्टिदेवी, रति तथा अन्य देवियाँ भी उस सभामें प्रजापति ब्रह्माजीकी उपासना करती हैं

kālikā surabhī devī sarmā cātha gautamī, aditiḥ ditiḥ danuḥ surasā vinatā irā, kālikā surabhī devī sarmā gautamī prabhā ca kadrūḥ—ete devyaḥ devamātaraḥ; rudrāṇī śrīr lakṣmīr bhadrā tathā aparā, ṣaṣṭhī pṛthivī bhūtale ’vatīrṇā gaṅgādevī, lajjā svāhā kīrtiḥ surādevī śacī puṣṭir arundhatī saṃvṛttiḥ āśā niyatiḥ sṛṣṭidevī ratiś ca tathā anyā devyo ’pi tasmin sabhāyāṃ prajāpatiṃ brahmāṇam upāsate.

Nārada berkata: “Kālikā, Dewi Surabhī, Saramā, dan Gautamī; Aditi, Diti, Danu, Surasā, Vinatā, Irā; demikian pula Prabhā dan Kadrū—para ibu ilahi itu; bersama Rudrāṇī, Śrī (Lakṣmī), Bhadrā dan Aparā; Ṣaṣṭhī, Pṛthivī, serta Dewi Gaṅgā yang turun ke dunia; juga Lajjā, Svāhā, Kīrti, Surādevī, Śacī, Puṣṭi, Arundhatī, Saṃvṛtti, Āśā, Niyati, Dewi Penciptaan, Rati, dan banyak dewi lainnya—semuanya hadir di balairung itu, memuja Prajāpati Brahmā.”

कालिकाKālikā (a goddess)
कालिका:
Karta
TypeNoun
Rootकालिका
FormFeminine, Nominative, Singular
सुरभीSurabhī
सुरभी:
Karta
TypeNoun
Rootसुरभी
FormFeminine, Nominative, Singular
देवीgoddess
देवी:
Karta
TypeNoun
Rootदेवी
FormFeminine, Nominative, Singular
सरमाSaramā
सरमा:
Karta
TypeNoun
Rootसरमा
FormFeminine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अथthen/also
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
गौतमीGautamī
गौतमी:
Karta
TypeNoun
Rootगौतमी
FormFeminine, Nominative, Singular
अदितिAditi
अदिति:
Karta
TypeNoun
Rootअदिति
FormFeminine, Nominative, Singular
दितिDiti
दिति:
Karta
TypeNoun
Rootदिति
FormFeminine, Nominative, Singular
दनुDanu
दनु:
Karta
TypeNoun
Rootदनु
FormFeminine, Nominative, Singular
सुरसाSurasā
सुरसा:
Karta
TypeNoun
Rootसुरसा
FormFeminine, Nominative, Singular
विनताVinatā
विनता:
Karta
TypeNoun
Rootविनता
FormFeminine, Nominative, Singular
इराIrā
इरा:
Karta
TypeNoun
Rootइरा
FormFeminine, Nominative, Singular
प्रभाPrabhā
प्रभा:
Karta
TypeNoun
Rootप्रभा
FormFeminine, Nominative, Singular
कद्रूKadrū
कद्रू:
Karta
TypeNoun
Rootकद्रू
FormFeminine, Nominative, Singular
एतेthese
एते:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormFeminine, Nominative, Plural
देव्यःgoddesses
देव्यः:
Karta
TypeNoun
Rootदेवी
FormFeminine, Nominative, Plural
देवमातरःmothers of the gods
देवमातरः:
Karta
TypeNoun
Rootदेवमातृ
FormFeminine, Nominative, Plural
रुद्राणीRudrāṇī
रुद्राणी:
Karta
TypeNoun
Rootरुद्राणी
FormFeminine, Nominative, Singular
श्रीःŚrī (prosperity/goddess)
श्रीः:
Karta
TypeNoun
Rootश्री
FormFeminine, Nominative, Singular
लक्ष्मीःLakṣmī
लक्ष्मीः:
Karta
TypeNoun
Rootलक्ष्मी
FormFeminine, Nominative, Singular
भद्राBhadrā
भद्रा:
Karta
TypeNoun
Rootभद्रा
FormFeminine, Nominative, Singular
अपराAparā
अपरा:
Karta
TypeNoun
Rootअपरा
FormFeminine, Nominative, Singular
षष्ठीṢaṣṭhī (goddess)
षष्ठी:
Karta
TypeNoun
Rootषष्ठी
FormFeminine, Nominative, Singular
पृथ्वीEarth
पृथ्वी:
Karta
TypeNoun
Rootपृथ्वी
FormFeminine, Nominative, Singular
भूतलम्the earth's surface/ground
भूतलम्:
Karma
TypeNoun
Rootभूतल
FormNeuter, Accusative, Singular
अवतीर्णाdescended
अवतीर्णा:
TypeVerb
Rootअव-तॄ
FormFeminine, Nominative, Singular
गङ्गाGaṅgā
गङ्गा:
Karta
TypeNoun
Rootगङ्गा
FormFeminine, Nominative, Singular
देवीgoddess
देवी:
Karta
TypeNoun
Rootदेवी
FormFeminine, Nominative, Singular
लज्जाmodesty
लज्जा:
Karta
TypeNoun
Rootलज्जा
FormFeminine, Nominative, Singular
स्वाहाSvāhā
स्वाहा:
Karta
TypeNoun
Rootस्वाहा
FormFeminine, Nominative, Singular
कीर्तिःfame
कीर्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootकीर्ति
FormFeminine, Nominative, Singular
सुराSurā (goddess)
सुरा:
Karta
TypeNoun
Rootसुरा
FormFeminine, Nominative, Singular
देवीgoddess
देवी:
Karta
TypeNoun
Rootदेवी
FormFeminine, Nominative, Singular
शचीŚacī
शची:
Karta
TypeNoun
Rootशची
FormFeminine, Nominative, Singular
पुष्टिःnourishment/prosperity
पुष्टिः:
Karta
TypeNoun
Rootपुष्टि
FormFeminine, Nominative, Singular
अरुन्धतीArundhatī
अरुन्धती:
Karta
TypeNoun
Rootअरुन्धती
FormFeminine, Nominative, Singular
संवृत्तिःactivity/occurrence (Saṃvṛtti)
संवृत्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootसंवृत्ति
FormFeminine, Nominative, Singular
आशाhope
आशा:
Karta
TypeNoun
Rootआशा
FormFeminine, Nominative, Singular
नियतिdestiny/necessity
नियति:
Karta
TypeNoun
Rootनियति
FormFeminine, Nominative, Singular
सृष्टिःcreation (Sṛṣṭi)
सृष्टिः:
Karta
TypeNoun
Rootसृष्टि
FormFeminine, Nominative, Singular
देवीgoddess
देवी:
Karta
TypeNoun
Rootदेवी
FormFeminine, Nominative, Singular
रतिःRati
रतिः:
Karta
TypeNoun
Rootरति
FormFeminine, Nominative, Singular
अन्याःother
अन्याः:
Karta
TypeAdjective
Rootअन्य
FormFeminine, Nominative, Plural
देव्यःgoddesses
देव्यः:
Karta
TypeNoun
Rootदेवी
FormFeminine, Nominative, Plural
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
तस्याम्in that (assembly/place)
तस्याम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Locative, Singular
सभायाम्in the assembly hall
सभायाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसभा
FormFeminine, Locative, Singular
प्रजापतिम्Prajāpati
प्रजापतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रजापति
FormMasculine, Accusative, Singular
ब्रह्माणम्Brahmā
ब्रह्माणम्:
Karma
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
उपासतेworship/attend upon
उपासते:
TypeVerb
Rootउप-आस्
FormPresent, Third, Plural, Ātmanepada

नारद उवाच

N
Nārada
K
Kālikā
S
Surabhī
S
Saramā
G
Gautamī
A
Aditi
D
Diti
D
Danu
S
Surasā
V
Vinatā
I
Irā
P
Prabhā
K
Kadrū
R
Rudrāṇī
Ś
Śrī
L
Lakṣmī
B
Bhadrā
A
Aparā
Ṣaṣṭhī
P
Pṛthivī
G
Gaṅgā
L
Lajjā
S
Svāhā
K
Kīrti
S
Surādevī
Ś
Śacī
P
Puṣṭi
A
Arundhatī
S
Saṃvṛtti
Ā
Āśā
N
Niyati
S
Sṛṣṭidevī
R
Rati
P
Prajāpati Brahmā
S
Sabhā (assembly hall)

Educational Q&A

The passage emphasizes reverence for the cosmic source of order and creation—Prajāpati Brahmā—showing that even powerful divine mothers and personified virtues (modesty, fame, hope, destiny) are oriented toward worship and alignment with dharmic order rather than mere power.

Nārada describes the grandeur and sanctity of the assembly hall: numerous goddesses and divine mothers are present there, collectively worshipping Brahmā, thereby portraying the sabhā as a space where cosmic hierarchy and ritual reverence are visibly enacted.