Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

युधिष्ठिरस्य धनंजय-प्रति गर्हा

Yudhiṣṭhira’s Reproach to Dhanaṃjaya

ततः क्षुराभ्यां पाज्चाल्यौ चक्ररक्षौ महात्मन: । जघान चन्द्रदेवं च दण्डधारं च संयुगे,तत्पश्चात्‌ दो क्षुरोंसे महात्मा युधिष्ठिरके चक्ररक्षक दो पांचाल वीर चन्द्रदेव और दण्डधारको युद्धस्थलमें मार डाला

tataḥ kṣurābhyāṃ pāñcālyau cakrarakṣau mahātmanaḥ | jaghāna candradevaṃ ca daṇḍadhāraṃ ca saṃyuge ||

Sañjaya berkata: “Kemudian sang kesatria agung menumbangkan, dengan dua anak‑panah tajam bagaikan silet, dua pahlawan Pāñcāla penjaga roda kereta sang mulia; dan dalam pertempuran itu ia juga menewaskan Candradeva serta Daṇḍadhāra.”

ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
FormAvyaya
क्षुराभ्याम्with two razors (sharp blades)
क्षुराभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootक्षुर
FormMasculine, Instrumental, Dual
पाञ्चाल्यौthe two Pāñcāla warriors
पाञ्चाल्यौ:
Karma
TypeNoun
Rootपाञ्चाल्य
FormMasculine, Accusative, Dual
चक्ररक्षौthe two wheel-guards (chariot-guards)
चक्ररक्षौ:
Karma
TypeNoun
Rootचक्ररक्ष
FormMasculine, Accusative, Dual
महात्मनःof the great-souled (one)
महात्मनः:
TypeAdjective
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Genitive, Singular
जघानslew, struck down
जघान:
TypeVerb
Rootहन्
FormPerfect, 3rd person, Singular (Parasmaipada)
चन्द्रदेवम्Candrdeva (named warrior)
चन्द्रदेवम्:
Karma
TypeNoun
Rootचन्द्रदेव
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
FormAvyaya
दण्डधारम्Daṇḍadhāra (staff-bearer; named warrior)
दण्डधारम्:
Karma
TypeNoun
Rootदण्डधार
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
FormAvyaya
संयुगेin battle
संयुगे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंयुग
FormNeuter, Locative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
P
Pāñcāla warriors (two)
C
Cakrarakṣa (chariot-wheel guards)
C
Candradeva (warrior)
D
Daṇḍadhāra (warrior)
S
Saṃyuga (battlefield)

Educational Q&A

The verse highlights the harsh reality of kṣatriya warfare: protection, valor, and reputation do not guarantee safety when combat reaches a decisive moment. It implicitly reflects the dharmic tension of battle—duty and skill operate within a tragic field of inevitable loss.

Sañjaya reports that a great warrior uses two razor-edged arrows to kill two Pāñcāla fighters serving as chariot-wheel guards for a noble combatant, and then also kills the named warriors Candradeva and Daṇḍadhāra in the same engagement.