Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

Kṛpa’s Archery Display; Śikhaṇḍin Checked; Suketu Slain; Dhṛṣṭadyumna–Kṛtavarmā Clash (कृपशौर्य–पार्षतहार्दिक्ययुद्धम्)

'सूतपुत्र! जब सव्यसाची कुन्तीकुमार अर्जुन अपने हाथमें दिव्य धनुष लेकर शत्रुसेनाको तपाते हुए पैने बाणोंद्वारा तुम्हें रौंदने लगेंगे, तब तुम्हें अपने कियेपर पछतावा होगा ।। बालश्चन्द्र मातुरडके शयानो यथा वजच्रित्‌ प्रार्थयते5पहर्तुम्‌ । तद्वन्मोहाद्‌ द्योतमानं रथस्थं सम्प्रार्थयस्यर्जुनं जेतुमद्य,“जैसे अपनी माँकी गोदमें सोया हुआ कोई बालक चन्द्रमाको पकड़ लाना चाहता हो, उसी प्रकार तुम भी रथपर बैठे हुए तेजस्वी अर्जुनको आज मोहवश परास्त करना चाहते हो

sañjaya uvāca | sūtaputra! yadā savyasācī kuntīkumāra arjunaḥ divyaṃ dhanuḥ pāṇinā gṛhītvā śatrusenāṃ tāpayann iṣubhiḥ tīkṣṇaiḥ tvāṃ mardayiṣyati, tadā tvaṃ kṛte ’nuśocitā bhaviṣyasi || bālaś candram mātur aṅke śayāno yathā vajracit prārthayate ’pahartum | tadvad mohād dyotamānaṃ rathasthaṃ samprārthayasy arjunaṃ jetum adya ||

Wahai putra sais! Ketika Arjuna, putra Kunti, sang Savyasachi, mengangkat busur ilahinya dan membakar barisan musuh, lalu menginjak-injakmu dengan anak panah yang tajam, saat itu engkau akan menyesali perbuatanmu. Seperti anak kecil yang terbaring di pangkuan ibunya, dalam kebodohan ingin meraih bulan, demikian pula engkau—karena delusi—hari ini bercita-cita menaklukkan Arjuna yang bercahaya, duduk di atas keretanya.

बालःa child
बालः:
Karta
TypeNoun
Rootबाल
FormMasculine, Nominative, Singular
चन्द्रम्the moon
चन्द्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootचन्द्र
FormMasculine, Accusative, Singular
मातुःof (his) mother
मातुः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमातृ
FormFeminine, Genitive, Singular
अङ्केin the lap
अङ्के:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअङ्क
FormMasculine, Locative, Singular
शयानःlying (reclining)
शयानः:
Karta
TypeAdjective
Rootशी (शय)
FormMasculine, Nominative, Singular, शानच् (present active participle)
यथाjust as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
वज्रचित्as if / indeed (emphatic particle-like usage)
वज्रचित्:
TypeIndeclinable
Rootवज्रचित्
प्रार्थयतेrequests / begs
प्रार्थयते:
TypeVerb
Rootप्र-अर्थ्
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Parasmaipada
अपहर्तुम्to seize / to take away
अपहर्तुम्:
TypeVerb
Rootअप-हृ
Formतुमुन् (infinitive)
तद्वत्so too / likewise
तद्वत्:
TypeIndeclinable
Rootतद्वत्
मोहात्from delusion
मोहात्:
Apadana
TypeNoun
Rootमोह
FormMasculine, Ablative, Singular
द्योतमानम्shining, radiant
द्योतमानम्:
Karma
TypeAdjective
Rootद्योतमान
FormMasculine, Accusative, Singular, शानच् (present middle participle sense: 'shining')
रथस्थम्standing on a chariot / chariot-seated
रथस्थम्:
Karma
TypeAdjective
Rootरथस्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
सम्प्रार्थयसिyou desire / you seek earnestly
सम्प्रार्थयसि:
TypeVerb
Rootसम्-प्र-अर्थ्
FormPresent (Lat), 2nd, Singular, Parasmaipada
अर्जुनम्Arjuna
अर्जुनम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Accusative, Singular
जेतुम्to conquer
जेतुम्:
TypeVerb
Rootजि
Formतुमुन् (infinitive)
अद्यtoday
अद्य:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअद्य

संजय उवाच

S
Sanjaya
K
Karna (Sūtaputra)
A
Arjuna
K
Kunti
D
divine bow
C
chariot
A
arrows
E
enemy army
M
moon
M
mother