Previous Verse
Next Verse

Shloka 33

अध्याय ९९ — युयुधान-दुःशासन-युद्धम्

Chapter 99: Sātyaki and Duḥśāsana’s engagement

सिंहेनेव मृगं ग्रस्तं नरसिंहेन मारिष । द्रोणेन मोचयामास पाज्चाल्यं शिनिपुड्भव:,पूजनीय नरेश! जैसे सिंहने किसी मृगको दबोच लिया हो, उसी प्रकार नरसिंह द्रोणाचार्यने धृष्टद्युम्नको ग्रस लिया था; परंतु शिनिप्रवर सात्यकिने उन्हें छुड़ा लिया

saṃjayā uvāca |

siṃhen eva mṛgaṃ grastaṃ narasiṃhena māriṣa |

droṇena mocayāmāsa pāñcālyaṃ śinipuḍbhavaḥ ||

Sañjaya berkata: Wahai raja yang mulia, sebagaimana seekor kijang dicengkeram singa, demikianlah Dhṛṣṭadyumna, pangeran Pāñcāla, telah tercekik dalam genggaman Droṇa—singa di antara manusia; namun Sātyaki, keturunan Śini, membebaskannya.

सिंहेनby a lion
सिंहेन:
Karana
TypeNoun
Rootसिंह
FormMasculine, Instrumental, Singular
इवas/like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
मृगम्a deer/animal
मृगम्:
Karma
TypeNoun
Rootमृग
FormMasculine, Accusative, Singular
ग्रस्तम्seized/devoured
ग्रस्तम्:
TypeVerb
Rootग्रस्
FormPast passive participle (क्त), Masculine, Accusative, Singular
नरसिंहेनby the man-lion (heroic lion among men)
नरसिंहेन:
Karana
TypeNoun
Rootनरसिंह
FormMasculine, Instrumental, Singular
मारिषO noble sir!
मारिष:
TypeNoun
Rootमारिष
FormMasculine, Vocative, Singular
द्रोणेनby Droṇa
द्रोणेन:
Karana
TypeNoun
Rootद्रोण
FormMasculine, Instrumental, Singular
मोचयामासreleased/set free
मोचयामास:
TypeVerb
Rootमुच्
FormPeriphrastic perfect (लिट्), Third, Singular, Parasmaipada, Active
पाञ्चाल्यम्the Pāñcāla prince (Dhr̥ṣṭadyumna)
पाञ्चाल्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाञ्चाल्य
FormMasculine, Accusative, Singular
शिनिप्रवरःthe foremost of the Śinis
शिनिप्रवरः:
Karta
TypeNoun
Rootशिनिप्रवर
FormMasculine, Nominative, Singular
सात्यकिःSātyaki
सात्यकिः:
Karta
TypeNoun
Rootसात्यकि
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra (implied by address māriṣa)
D
Droṇa (Droṇācārya)
D
Dhṛṣṭadyumna
S
Sātyaki
P
Pāñcāla
Ś
Śini (lineage)

Educational Q&A

Power in war is unstable: even a superior fighter’s advantage can be reversed by vigilant allies. The verse highlights the ethical and strategic value of protecting comrades—loyal intervention can preserve a life and prevent a turning point from becoming a catastrophe.

Droṇa has seized Dhṛṣṭadyumna in combat, compared to a lion gripping a deer. At that critical moment, Sātyaki (of the Śini line) intervenes and frees Dhṛṣṭadyumna from Droṇa’s hold.