Previous Verse
Next Verse

Shloka 156

वासवी-शक्तेः प्रयोगः, घटोत्कच-वधोत्तर-शोकः, व्यासोपदेशश्च

The Vāsavī Spear’s Use, Post-Ghaṭotkaca Grief, and Vyāsa’s Counsel

द्वैरथं द्रोणपुत्रेण पुनरप्यरिसूदन: । शत्रुओंका संहार करनेवाला घटोत्कच सुन्दर पताकाओंसे सुशोभित, प्रकाशमान एवं भयंकर रथके द्वारा पुनः द्रोणपुत्रके साथ द्वैरथ युद्ध करनेके लिये गया ।। स विनद्य महानादं सिंहवद्‌ भीमविक्रम:,उस भयंकर पराक्रमी राक्षसने सिंहके समान बड़ी भारी गर्जना करके संग्राममें द्रोणपुत्रपर देवताओंद्वारा निर्मित तथा आठ घंटियोंसे सुशोभित एक महाभयंकर अशनि (वज्र) घुमाकर चलायी इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि घटोत्कचवधपर्वणि रात्रियुद्धे षट्पञज्चाशदधिकशततमो<ध्याय:

sañjaya uvāca | dvairathaṃ droṇaputreṇa punar apy arisūdanaḥ | śatrūṇāṃ saṃhāra-karaṇe vikhyātaḥ ghaṭotkacaḥ sundara-patākābhiḥ suśobhitaṃ prakāśamānaṃ bhayaṅkaraṃ rathaṃ samāruhya punaḥ droṇaputreṇa saha dvairatha-yuddhāya jagāma || sa vinadya mahānādaṃ siṃhavad bhīma-vikramaḥ | sa bhayaṅkara-parākramaḥ rākṣasaḥ saṅgrāme droṇaputram prati devatā-nirmitaṃ aṣṭa-ghaṇṭā-vibhūṣitaṃ mahā-bhayaṅkaram aśaniṃ (vajram) parivartya cikṣepa ||

Sanjaya berkata: Ghaṭotkaca, termasyhur sebagai pemusnah musuh, sekali lagi maju untuk bertarung satu-kereta melawan putra Droṇa. Ia menaiki kereta yang berkilau dan mengerikan, berhias panji-panji indah, lalu kembali menghadapi Aśvatthāmā. Mengaum keras laksana singa, rākṣasa yang berdaya dahsyat itu memutar dan melemparkan dalam pertempuran sebuah senjata laksana halilintar—konon ditempa para dewa dan dihiasi delapan lonceng—yang diarahkan kepada putra Droṇa.

द्वैरथम्chariot-duel
द्वैरथम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्वैरथ
FormNeuter, Accusative, Singular
द्रोणपुत्रेणby Drona's son (Aśvatthāman)
द्रोणपुत्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootद्रोणपुत्र
FormMasculine, Instrumental, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
अपिalso/indeed
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
अरिसूदनःenemy-slayer (epithet)
अरिसूदनः:
Karta
TypeNoun
Rootअरिसूदन
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
विनद्यhaving roared/cried out
विनद्य:
TypeVerb
Rootनद्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada
महानादम्a great roar
महानादम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहानाद
FormMasculine, Accusative, Singular
सिंहवत्like a lion
सिंहवत्:
TypeIndeclinable
Rootसिंहवत्
भीमविक्रमःof terrible prowess
भीमविक्रमः:
Karta
TypeAdjective
Rootभीमविक्रम
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
G
Ghaṭotkaca
D
Droṇaputra (Aśvatthāmā)
R
rakṣasa
C
chariot (ratha)
B
banners/flags (patākā)
A
aśani/vajra (thunderbolt-like weapon)
G
gods (devatāḥ)

Educational Q&A

The verse highlights how war intensifies through personal duels and terrifying weapons; it implicitly warns that unchecked martial fury, even when framed as valor, amplifies suffering and moral risk—especially in the chaos of night-fighting.

During the night battle, Ghaṭotkaca returns to fight Aśvatthāmā in a chariot-to-chariot duel, roaring like a lion and hurling a god-made, bell-adorned thunderbolt-like weapon at him.