Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

अभिमन्यु–अलम्बुसयुद्धम् / The Duel of Abhimanyu and Alambusa

with Arjuna’s approach to Bhīṣma

कृपाचार्य, भूरिश्रवा, शल्य, अश्व॒त्थामा, विविंशति, चित्रसेन, विकर्ण, सिंधुराज जयद्रथ, बृहदबल तथा अवन्तीके राजकुमार महाथधनुर्धर विन्द और अनुविन्द--इन सबने दुर्योधनको उसकी रक्षाके लिये सब ओरसे घेर लिया ।। ते विंशतिपदं गत्वा सम्प्रहारं प्रचक्रिरे । पाण्डवा धार्तराष्ट्राश्न परस्परजिघांसव:,वे बीस कदम आगे बढ़कर प्रहार करने लगे, फिर तो पाण्डव तथा कौरव योद्धा एक- दूसरेको मार डालनेकी इच्छासे युद्ध करने लगे

sañjaya uvāca | kṛpācāryo bhūriśravāḥ śalya aśvatthāmā viviṁśatiś citraseno vikarṇaḥ sindhurājo jayadratho bṛhadbalaś tathā avantīke rājakumārau mahādhanuṣdharau vindaś cānuvindaś ca—ete sarve duryodhanaṁ rakṣārthaṁ sarvataḥ paryavārayām āsuḥ || te viṁśatipadaṁ gatvā samprāhāraṁ pracakrire | pāṇḍavā dhārtarāṣṭrāś ca parasparajighāṁsavaḥ yuddham āceruḥ ||

Sañjaya berkata: Kṛpācārya, Bhūriśravas, Śalya, Aśvatthāmā, Viviṁśati, Citrasena, Vikarṇa, Jayadratha raja Sindhu, Bṛhadbala, serta dua pangeran Avanti—Vinda dan Anuvinda, para pemanah perkasa—semuanya mengepung Duryodhana dari segala sisi demi melindunginya. Setelah maju kira-kira dua puluh langkah, mereka memulai benturan senjata; lalu para pejuang Pāṇḍava dan Dhārtarāṣṭra bertempur dengan niat saling membunuh.

तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
विंशतिपदम्twenty paces/steps (distance)
विंशतिपदम्:
Karma
TypeNoun
Rootविंशति + पद
FormNeuter, Accusative, Singular
गत्वाhaving gone
गत्वा:
TypeVerb
Rootगम्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
सम्प्रहारम्a close combat/engagement
सम्प्रहारम्:
Karma
TypeNoun
Rootसम्-प्रहार
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रचक्रिरेthey began/undertook (made)
प्रचक्रिरे:
TypeVerb
Rootकृ
FormPerfect (Liṭ), Third, Plural, Ātmanepada
पाण्डवाःthe Pāṇḍavas
पाण्डवाः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Plural
धार्तराष्ट्राःthe Dhārtarāṣṭras (Kauravas)
धार्तराष्ट्राः:
Karta
TypeNoun
Rootधार्तराष्ट्र
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
परस्परजिघांसवःdesiring to kill one another
परस्परजिघांसवः:
TypeAdjective
Rootपरस्पर + जिघांसु
FormMasculine, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
K
Kṛpācārya (Kṛpa)
B
Bhūriśravas
Ś
Śalya
A
Aśvatthāmā
V
Viviṁśati
C
Citrasena
V
Vikarṇa
J
Jayadratha (Sindhurāja, king of Sindhu)
B
Bṛhadbala
V
Vinda (prince of Avanti)
A
Anuvinda (prince of Avanti)
D
Duryodhana
P
Pāṇḍavas
D
Dhārtarāṣṭras (Kauravas)
A
Avanti
S
Sindhu

Educational Q&A

The verse highlights a battlefield ethic of loyalty and protective duty: elite warriors close ranks around their leader, showing how kṣatriya-dharma can manifest as organized guardianship—yet it also exposes the moral peril of war, where protection and strategy quickly become mutual intent to kill.

A group of prominent Kaurava-aligned fighters encircle Duryodhana to defend him. They then advance a short distance and begin close combat; immediately the Pāṇḍava and Kaurava forces engage with lethal determination.