Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

भीष्मपर्व — अध्याय ९६: सौभद्रस्य आक्रमणम्, अलम्बुसस्य प्रतिविधानम्

Abhimanyu’s assault; Alambusa’s counter-engagement

वेगेन महता राजन्‌ पर्वकाले यथोदध्ि:,राजन! जैसे पूर्णिमाको समुद्र बड़े वेगसे बढ़ता है, उसी प्रकार भीमसेन अत्यन्त वेगसे आगे बढ़े। उनके पीछे सत्यधृति, रणदुर्मद सौचित्ति, श्रेणिमानू, वसुदान, काशिराजके पुत्र अभिभू, अभिमन्यु आदि योद्धा, द्रौपदीके पाँचों महारथी पुत्र, पराक्रमी क्षत्रदेव, क्षत्रधर्मा, अनूपदेशके राजा नील, जिन्हें अपने बलका पूरा भरोसा था--इन सब वीरोंने विशाल रथसेनाके साथ हिडिम्बाकुमार घटोत्कचको सब ओरसे घेर लिया

sañjaya uvāca | vegena mahatā rājan pūrṇimākāle yathodadhiḥ, tathā bhīmaseno 'tyanta-vegenāgre 'bhavat | tasya pṛṣṭhataḥ satyadhṛtiḥ raṇadurmadaḥ saucittiḥ śreṇimān vasudānaḥ kāśirājasya putro 'bhibhūḥ abhimanyuś ca, draupadyāḥ pañca mahārathāḥ putrāḥ, parākramaḥ kṣatradevaḥ kṣatradharmā ca, anūpadeśasya rājā nīlaḥ—ye svabale samyak-pratyayavantaḥ—ete sarve vīrā viśālena ratha-senayā saha hiḍimbā-kumāraṃ ghaṭotkacaṃ sarvataḥ paryavārayām āsuḥ |

Wahai Raja, sebagaimana samudra mengembang dengan daya besar pada saat purnama, demikian pula Bhimasena melesat maju di medan laga dengan kecepatan dahsyat. Di belakangnya menyusul Satyadhriti, Ranadurmad, Sauchitti, Shreniman, Vasudana yang gagah, Abhibhu putra raja Kashi, Abhimanyu yang perkasa, kelima putra Draupadi para maharathi, Kshatradeva dan Kshatradharma yang bernyali, serta Nila raja negeri Anupa—para pahlawan yang teguh percaya pada kekuatan sendiri. Dengan bala kereta yang luas, mereka semua mengepung Ghatotkacha, putra Hiḍimbā, dari segala penjuru.

वेगेनwith speed
वेगेन:
Karana
TypeNoun
Rootवेग
FormMasculine, Instrumental, Singular
महताgreat
महता:
Karana
TypeAdjective
Rootमहत्
FormMasculine, Instrumental, Singular
राजन्O king
राजन्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
पर्वकालेat the time of the (lunar) festival/full-moon tide
पर्वकाले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपर्वकाल
FormMasculine, Locative, Singular
यथाas/just as
यथा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयथा
उदधिःthe ocean
उदधिः:
Karta
TypeNoun
Rootउदधि
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
D
Dhritarashtra (addressed as King)
B
Bhimasena (Bhima)
S
Satyadhriti
R
Ranadurmad
S
Sauchitti
S
Shreniman
V
Vasudana
A
Abhibhu (son of the King of Kashi)
K
King of Kashi
A
Abhimanyu
D
Draupadi
D
Draupadi’s five sons (Upapandavas)
K
Kshatradeva
K
Kshatradharma
N
Nila (King of Anupa)
A
Anupa region (Anupadesha)
G
Ghatotkacha
H
Hidimba
O
Ocean (as simile)
F
Full moon (Purnima)