Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

महाव्यूहप्रवर्तनम् / Deployment of the Great Battle Arrays

सर्वाणि सैन्यानि ततः प्रह्ृष्टो निर्गच्छतेत्याह नृपांश्व सर्वान्‌ तदाज्ञया तानि विनिर्ययुर्द्रतं गजाश्व॒पादातरथायुतानि,तदनन्तर दुर्योधनने हर्षमें भरकर सम्पूर्ण राजाओं तथा सारी सेनाओंसे कहा--'युद्धके लिये निकलो।' राजा दुर्योधनकी आज्ञा पाकर सहस्रों हाथी, घोड़े, पैदल तथा रथोंसे भरी हुई वे सारी सेनाएँ तुरंत रणके लिये प्रस्थित हुईं

sañjaya uvāca | sarvāṇi sainyāni tataḥ prahṛṣṭo nirgacchatety āha nṛpān sa sarvān | tadājñayā tāni viniryayur drutaṃ gajāśvapādātarathāyutāni ||

Sañjaya berkata: Lalu, dengan hati bersorak, ia berkata kepada semua raja, “Biarkan seluruh bala tentara berangkat.” Atas perintah Duryodhana, pasukan-pasukan itu—penuh gajah, kuda, infanteri, dan kereta perang—segera bergerak cepat menuju medan laga.

सर्वाणिall
सर्वाणि:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Nominative, Plural
सैन्यानिarmies, troops
सैन्यानि:
Karta
TypeNoun
Rootसैन्य
FormNeuter, Nominative, Plural
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
प्रहृष्टःdelighted, elated
प्रहृष्टः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रहृष्ट
FormMasculine, Nominative, Singular
निर्गच्छतgo out, march forth
निर्गच्छत:
TypeVerb
Rootनिर्गम्
FormImperative, Second, Plural, Parasmaipada
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
आहsaid
आह:
TypeVerb
Rootअह्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
नृपान्kings
नृपान्:
Karma
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Accusative, Plural
तत्that (command/word)
तत्:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
आज्ञयाby (his) command
आज्ञया:
Karana
TypeNoun
Rootआज्ञा
FormFeminine, Instrumental, Singular
तानिthose (armies)
तानि:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative, Plural
विनिर्ययुःwent forth, marched out
विनिर्ययुः:
TypeVerb
Rootवि-निर्-या
FormPerfect, Third, Plural, Parasmaipada
द्रुतम्quickly, at once
द्रुतम्:
TypeIndeclinable
Rootद्रुत
गजelephant
गज:
TypeNoun
Rootगज
FormMasculine, Stem (in compound), Singular
अश्वhorse
अश्व:
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Stem (in compound), Singular
पादातfoot-soldier, infantryman
पादात:
TypeNoun
Rootपादात
FormMasculine, Stem (in compound), Singular
रथchariot
रथ:
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Stem (in compound), Singular
आयुतानिtens of thousands (in number)
आयुतानि:
Karta
TypeNoun
Rootआयुत
FormNeuter, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Duryodhana
K
kings (nṛpāḥ)
A
armies (sainyāni)
E
elephants (gajāḥ)
H
horses (aśvāḥ)
I
infantry (pādātāḥ)
C
chariots (rathāḥ)
B
battlefield/war (implicit)