Previous Verse
Next Verse

Shloka 62

Adhyāya 65: Dawn Assembly, Makara–Śyena Vyūhas, and Commander Engagements

विमिश्रां केशमज्जाभि: प्रदिग्धां रुधिरेण च । पिनाकमिव रुद्रस्य क्रुद्धस्याभिघ्नत: पशून्‌,रक्तसे भीगी तथा केश और मज्जासे मिली हुई उस गदाको हमने प्रलयकालनमें क्रोधसे भरकर समस्त पशुओं (जीवों)-का संहार करनेवाले रुद्रदेवके पिनाकके समान समझा था इति श्रीमहाभारते भीष्मपर्वणि भीष्मवधपर्वणि चतुर्थदिवसे भीमयुद्धे द्विषष्टितमो5 ध्याय:

sañjaya uvāca | vimiśrāṃ keśa-majjābhiḥ pradigdhāṃ rudhireṇa ca | pinākam iva rudrasya kruddhasyābhighnataḥ paśūn ||

Gada itu, berlumur darah dan melekat campuran rambut serta sumsum, tampak bagi kami bagaikan Pināka milik Rudra yang murka, menghantam makhluk hidup.

विमिश्राम्mixed, intermingled
विमिश्राम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविमिश्र
FormFeminine, Accusative, Singular
केश-मज्जाभिःwith hair and marrow
केश-मज्जाभिः:
Karana
TypeNoun
Rootकेश + मज्जा
FormFeminine, Instrumental, Plural
प्रदिग्धाम्smeared, anointed
प्रदिग्धाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रदिग्ध (प्र + दिह्)
FormFeminine, Accusative, Singular
रुधिरेणwith blood
रुधिरेण:
Karana
TypeNoun
Rootरुधिर
FormNeuter, Instrumental, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
पिनाकम्Pinaka (Rudra’s bow)
पिनाकम्:
Karma
TypeNoun
Rootपिनाक
FormNeuter, Accusative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
रुद्रस्यof Rudra
रुद्रस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootरुद्र
FormMasculine, Genitive, Singular
क्रुद्धस्यof (one who is) enraged
क्रुद्धस्य:
Sambandha
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध (कृध्)
FormMasculine, Genitive, Singular
अभिघ्नतःof the slayer, destroyer
अभिघ्नतः:
Sambandha
TypeAdjective
Rootअभिघ्नत् (अभि + हन्)
FormMasculine, Genitive, Singular
पशून्beings/creatures (lit. animals)
पशून्:
Karma
TypeNoun
Rootपशु
FormMasculine, Accusative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
R
Rudra (Śiva)
P
Pināka
G
gadā (mace)

Educational Q&A

The verse uses a terrifying simile—comparing a blood-smeared mace to Rudra’s Pināka—to highlight the dehumanizing, near-apocalyptic character of unchecked wrath in war. It implicitly warns that violence, once unleashed, can resemble indiscriminate destruction rather than righteous action.

Sañjaya describes a mace in the battlefield, coated with blood and mixed with hair and marrow from those struck. The sight is so dreadful that it is likened to the weapon of wrathful Rudra, as if it were annihilating living beings.