Shloka 33
भीष्मविक्रमदर्शनं तथा क्रौञ्चारुणव्यूहविधानम् | Bhīṣma’s Ascendancy and the Organization of the Krauñcāruṇa Formation
Devanagari script
धृत्या यया धारयते मन:प्राणेन्द्रियक्रिया: । योगेनाव्यभिचारिण्या धृतिः सा पार्थ सात््विकी,हे पार्थ! जिस अव्यभिचारिणी धारणशक्तिसे मनुष्य ध्यानयोगके द्वारा मन, प्राण और इन्द्रियोंकी क्रियाओंको धारण करता है, वह धृति सात्त्विकी हैः
Transliteration
dhṛtyā yayā dhārayate manaḥ-prāṇendriya-kriyāḥ | yogenāvyabhicāriṇyā dhṛtiḥ sā pārtha sāttvikī ||
Translation
Wahai Partha! Keteguhan yang dengannya seseorang, melalui disiplin yoga dan ketekunan yang tak menyimpang, menahan serta mengendalikan pikiran, napas kehidupan, dan gerak indria dengan teguh—itulah dhṛti yang sāttvika.
Word by Word
धृत्याby steadfastness
धृत्या:
Karana
TypeNoun
Rootधृति
FormFeminine, Instrumental, Singular
ययाby which
यया:
Karana
TypePronoun
Rootयद्
FormFeminine, Instrumental, Singular
धारयतेholds/maintains
धारयते:
Karta
TypeVerb
Rootधृ
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
मनःmind
मनः:
Karma
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Accusative, Singular
प्राणvital breath
प्राण:
Karma
TypeNoun
Rootप्राण
FormMasculine, Accusative, Singular
इन्द्रियsenses
इन्द्रिय:
Karma
TypeNoun
Rootइन्द्रिय
FormNeuter, Accusative, Plural
क्रियाःactivities/functions
क्रियाः:
Karma
TypeNoun
Rootक्रिया
FormFeminine, Accusative, Plural
योगेनby yoga (discipline)
योगेन:
Karana
TypeNoun
Rootयोग
FormMasculine, Instrumental, Singular
अव्यभिचारिण्याunwavering/undeviating
अव्यभिचारिण्या:
Karana
TypeAdjective
Rootअव्यभिचारिन्
FormFeminine, Instrumental, Singular
धृतिःsteadfastness
धृतिः:
Karta
TypeNoun
Rootधृति
FormFeminine, Nominative, Singular
साthat
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
पार्थO Partha (Arjuna)
पार्थ:
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Vocative, Singular
सात्त्विकीsattvic (pure, of goodness)
सात्त्विकी:
Karta
TypeAdjective
Rootसात्त्विक
FormFeminine, Nominative, Singular
Speaker
अजुन उवाच
Characters & Entities
A
Arjuna (Pārtha)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes