Previous Verse
Next Verse

Shloka 196

Daśame’hani Bhīṣma-yuddham — Śikhaṇḍī-rakṣaṇa, Arjuna-prabhāva, Duryodhana-āśraya-vākyam

पातयन्‌ वै तरुगणान्‌ विनिष्नंश्नैव सैनिकान्‌ | महाराज! अर्जुनके उस पराक्रमसे देवता और दानव सभी संतुष्ट हुए। भारत! तदनन्तर क्रोधमें भरे हुए अर्जुनने युद्धके मुहानेपर त्रिगर्त-सेनाओंको लक्ष्य करके वायव्यास्त्रका प्रयोग किया; फिर तो आकाशको विश्षुब्ध कर देनेवाली वायु प्रकट हुई, जो वृक्षोंको गिराने और सैनिकोंको नष्ट करने लगी

sañjaya uvāca | pātayan vai tarugaṇān viniṣṇann eva sainikān | mahārāja! arjunake usa parākramase devatā aura dānava sabhī santuṣṭa hue | bhārata! tadanantara krodhameṃ bhare hue arjunane yuddhake muhānepara trigarta-senāoṃko lakṣya karake vāyavyāstrakā prayoga kiyā; phira to ākāśako viṣubdha kara denevālī vāyu prakaṭ huī, jo vṛkṣoṃko girāne aura sainikoṃko naṣṭa karane lagī |

Sambil merobohkan rumpun-rumpun pohon dan menghancurkan para prajurit, wahai Maharaja, kepahlawanan Arjuna membuat para dewa dan para Dānava sama-sama berkenan. Lalu, wahai Bhārata, Arjuna yang diliputi amarah, di muka pertempuran membidik pasukan Trigarta dan melepaskan senjata Vāyavya. Seketika bangkit angin dahsyat yang mengaduk langit, menumbangkan pepohonan dan membinasakan bala tentara.

पातयन्causing to fall, felling
पातयन्:
Karta
TypeVerb
Rootपत् (पातयति, caus.)
FormPresent (Shatru-participle), Singular, Masculine, Nominative
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
तरुगणान्masses/groups of trees
तरुगणान्:
Karma
TypeNoun
Rootतरुगण
FormMasculine, Accusative, Plural
विनिष्पेष्यhaving crushed/destroyed
विनिष्पेष्य:
TypeVerb
Rootनि-ष्पिष् (विनिष्पेषयति/विनिष्पेषति)
FormAbsolutive (Gerund)
एवjust/indeed
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
सैनिकान्soldiers
सैनिकान्:
Karma
TypeNoun
Rootसैनिक
FormMasculine, Accusative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra (Mahārāja)
A
Arjuna
D
Devatās
D
Dānavas
T
Trigarta forces
V
Vāyavyāstra (Wind weapon)
W
Wind (Vāyu)