Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

राजपूजाविधानम् / Royal Reception Protocols during Āśvamedha Preparations

पवित्र परमं चैतत्‌ पावन चैतदुत्तमम्‌ | यदाश्वमेधावभृथं प्राप्स्यसे कुरुनन्दन,“कुरुनन्दन! तुम्हें जो अश्वमेध-यज्ञका अवभृथ-स्नान प्राप्त होगा, वह परम पवित्र, पावन और उत्तम है!

vaiśampāyana uvāca | pavitraṃ paramaṃ caitat pāvanaṃ caitad uttamam | yad aśvamedhāvabhṛthaṃ prāpsyase kurunandana ||

Waiśampāyana berkata: “Wahai kebanggaan Kuru, avabhṛtha—mandi penutup Aśvamedha—yang akan engkau capai itu sungguh mahapenyuci, pemurni yang paling utama.”

पवित्रम्pure, purifying
पवित्रम्:
Karta
TypeAdjective
Rootपवित्र
FormNeuter, Nominative, Singular
परमम्supreme, highest
परमम्:
Karta
TypeAdjective
Rootपरम
FormNeuter, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एतत्this
एतत्:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
पावनम्purifying
पावनम्:
Karta
TypeAdjective
Rootपावन
FormNeuter, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एतत्this
एतत्:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
उत्तमम्best, excellent
उत्तमम्:
Karta
TypeAdjective
Rootउत्तम
FormNeuter, Nominative, Singular
यत्which (that)
यत्:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative, Singular
अश्वमेध-अवभृथम्the avabhṛtha (final bath) of the Aśvamedha
अश्वमेध-अवभृथम्:
Karma
TypeNoun
Rootअवभृथ
FormNeuter, Accusative, Singular
प्राप्स्यसेyou will obtain
प्राप्स्यसे:
TypeVerb
Rootप्र-आप्
FormSimple Future (Luṭ), Second, Singular, Ātmanepada
कुरुनन्दनO joy of the Kurus
कुरुनन्दन:
TypeNoun
Rootकुरुनन्दन
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
Kurunandana (epithet of Yudhiṣṭhira)
A
Aśvamedha
A
Avabhṛtha (ritual bath)

Educational Q&A

The verse elevates ritual completion (avabhṛtha) as a symbol of inner and outer purification: after great upheaval, the ruler must seek cleansing and re-ground his authority in dharma, not merely in power.

Vaiśampāyana addresses the Kuru king (Kurunandana), praising the forthcoming avabhṛtha bath of the Aśvamedha as supremely purifying, indicating the nearing completion and sanctifying culmination of the royal sacrifice.