Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

Adhyāya 40: Brahmā on Mahān (The Great Principle) and the All-Pervading Puruṣa

महानात्मा मतिर्विष्णुर्जिष्णु: शम्भुश्न वीर्यवान्‌ । बुद्धि: प्रज्ञोपलब्धिश्व॒ तथा ख्यातिर्धति: स्मृति:,महान्‌ आत्मा, मति, विष्णु, जिष्णु, शम्भु, वीर्यवान्‌, बुद्धि, प्रज्ञा, उपलब्धि, ख्याति, धृति, स्मृति--इन पर्यायवाची नामोंसे महान्‌ आत्माकी पहचान होती है। उसके तत्त्वको जाननेवाला दविद्दान्‌ ब्राह्मण कभी मोहमें नहीं पड़ता

vāyudeva uvāca | mahān ātmā matir viṣṇur jiṣṇuḥ śambhuś ca vīryavān | buddhiḥ prajñopalabdhiś ca tathā khyātir dhṛtiḥ smṛtiḥ |

Vāyudeva bersabda: “Diri Agung dikenal melalui nama-nama yang bersinonim—Mahān Ātmā (Jiwa Agung), Mati (kecerdasan), Viṣṇu, Jiṣṇu (Sang Pemenang), Śambhu, Vīryavān (Yang Perkasa); juga sebagai Buddhi (daya budi), Prajñā (kebijaksanaan), Upalabdhi (penyadaran langsung), Khyāti (kemasyhuran), Dhṛti (keteguhan), dan Smṛti (ingatan suci). Brāhmaṇa yang sungguh mengetahui hakikat Diri Agung itu tidak pernah jatuh ke dalam delusi.”

महानात्माthe great-souled one
महानात्मा:
Karta
TypeNoun
Rootमहान् + आत्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
मतिःintelligence; thought
मतिः:
Karta
TypeNoun
Rootमति
FormFeminine, Nominative, Singular
विष्णुःVishnu
विष्णुः:
Karta
TypeNoun
Rootविष्णु
FormMasculine, Nominative, Singular
जिष्णुःthe victorious one
जिष्णुः:
Karta
TypeNoun
Rootजिष्णु
FormMasculine, Nominative, Singular
शम्भुःShambhu (Shiva); beneficent one
शम्भुः:
Karta
TypeNoun
Rootशम्भु
FormMasculine, Nominative, Singular
वीर्यवान्possessing valor/power
वीर्यवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootवीर्यवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
बुद्धिःintellect; understanding
बुद्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Nominative, Singular
प्रज्ञाwisdom; higher knowledge
प्रज्ञा:
Karta
TypeNoun
Rootप्रज्ञा
FormFeminine, Nominative, Singular
उपलब्धिःattainment; perception
उपलब्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootउपलब्धि
FormFeminine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
तथाlikewise; so
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
ख्यातिःfame; renown
ख्यातिः:
Karta
TypeNoun
Rootख्याति
FormFeminine, Nominative, Singular
धृतिःsteadfastness; fortitude
धृतिः:
Karta
TypeNoun
Rootधृति
FormFeminine, Nominative, Singular
स्मृतिःmemory; recollection
स्मृतिः:
Karta
TypeNoun
Rootस्मृति
FormFeminine, Nominative, Singular

वायुदेव उवाच

V
Vāyudeva
M
Mahān Ātmā (Great Self)
V
Viṣṇu
J
Jiṣṇu
Ś
Śambhu
B
Brāhmaṇa (learned knower)

Educational Q&A

The verse teaches that the supreme inner reality (the Great Self) can be approached through many synonymous epithets—divine names and cognitive virtues alike—and that true knowledge of this reality frees a learned person from moha (delusion).

Vāyudeva is instructing by listing names/attributes that point to the Great Self, emphasizing that recognizing the one reality behind these terms is the mark of a true knower, who therefore does not become confused or spiritually misled.