Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

अध्याय ९ — धृतराष्ट्रस्य युधिष्ठिरं प्रति राजनित्युपदेशः

Dhṛtarāṣṭra’s Counsel on Royal Policy to Yudhiṣṭhira

“राजन! आप जब हमें त्याग देंगे, हमें छोड़कर चले जायँगे, तब हम बहुत दिनोंतक दुःख और शोकमें डूबे रहेंगे। आपके सैकड़ों गुणोंकी याद सदा हमें घेरे रहेगी ।। यथा शान्तनुना गुप्ता राज्ञा चित्राज्देन च । भीष्मवीर्योपगूढेन पित्रा तव च पार्थिव,'पृथ्वीनाथ! महाराज शान्तनु तथा राजा चित्रांगदने जिस प्रकार हमारी रक्षा की है, भीष्मके पराक्रमसे सुरक्षित आपके पिता विचित्रवीर्यने जिस तरह हमलोगोंका पालन किया है तथा आपकी देख-रेखमें रहकर पृथ्वीपति पाण्डुने जिस प्रकार प्रजाजनोंकी रक्षा की है, उसी प्रकार राजा दुर्योधनने भी हमलोगोंका यथावत्‌ पालन किया है

vaiśampāyana uvāca |

"rājan! āpa jaba hameṃ tyāga deṅge, hameṃ choṛakara cale jāyaṅge, taba vayaṃ bahu-dināni duḥkha-śoka-nimagnā bhaviṣyāmaḥ | tava śataśo guṇānāṃ smṛtiḥ sadā asmān pariveṣṭayiṣyati ||

yathā śāntanunā guptā rājñā citrāṅgadēna ca |

bhīṣma-vīryopagūḍhena pitrā tava ca pārthiva |

"pṛthvīnātha! mahārāja śāntanu tathā rājā citrāṅgada yena prakāreṇa asmān arakṣatām, bhīṣmasya parākramena surakṣitaḥ tava pitā vicitravīryaḥ yena prakāreṇa asmān apālayat, tathā tava paricaryāyāṃ sthitvā pṛthvīpatiḥ pāṇḍuḥ yena prakāreṇa prajāḥ arakṣat—tathā eva rājā duryodhanaḥ api asmān yathāvat apālayat" ||

Vaiśampāyana berkata: “Wahai Raja! Ketika engkau meninggalkan kami dan berangkat, lama kami akan tenggelam dalam duka dan nestapa. Kenangan akan kebajikanmu yang tak terbilang akan senantiasa melingkupi kami. Sebagaimana Raja Śāntanu dan Raja Citrāṅgada melindungi kami; sebagaimana ayahmu, Vicitravīrya—yang terlindungi oleh keperkasaan Bhīṣma—memelihara kami; dan sebagaimana Pāṇḍu, penguasa bumi, melindungi rakyat di bawah pengawasanmu—demikian pula Raja Duryodhana, pada bagiannya, menjaga dan memelihara kami dengan semestinya.”

यथाjust as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
शान्तनुनाby Śāntanu
शान्तनुना:
Karana
TypeNoun
Rootशान्तनु
FormMasculine, Instrumental, Singular
गुप्ताःprotected
गुप्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootगुप्त
FormMasculine, Nominative, Plural
राज्ञाby the king
राज्ञा:
Karana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
चित्राङ्गदेनby Citrāṅgada
चित्राङ्गदेन:
Karana
TypeNoun
Rootचित्राङ्गद
FormMasculine, Instrumental, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
भीष्मवीर्योपगूढेनsecured/fortified by Bhīṣma’s prowess
भीष्मवीर्योपगूढेन:
Karana
TypeAdjective
Rootभीष्म-वीर्य-उपगूढ
FormMasculine, Instrumental, Singular
पित्राby (your) father
पित्रा:
Karana
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Instrumental, Singular
तवof you/your
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
पार्थिवO king (lord of the earth)
पार्थिव:
TypeNoun
Rootपार्थिव
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Ś
Śāntanu
C
Citrāṅgada
B
Bhīṣma
V
Vicitravīrya
P
Pāṇḍu
D
Duryodhana