Shloka 11
अौर्ध्वदेहिक-श्राद्धे दानयज्ञविस्तारः | Expansion of the Aurdhvadehika Śrāddha and the Donation-Rite
Devanagari script
परं निर्वेदमगमंश्रिन्तयन्तो नराधिपम् | तं च ज्ञातिवधं घोरं संस्मरन्त: पुनः पुन:,राजा धृतराष्ट्रको याद करके वे अत्यन्त खिन्न एवं विरक्त हो उठते थे। भाई-बन्धुओंके उस भयंकर वधका उन्हें बारंबार स्मरण हो आता था
Transliteration
vaiśampāyana uvāca | paraṃ nirvedam agamaṃś cintayanto narādhipam | taṃ ca jñātivadhaṃ ghoraṃ saṃsmarantaḥ punaḥ punaḥ ||
Translation
Waiśampāyana berkata: Sambil merenungkan Raja Dhṛtarāṣṭra, mereka diliputi kejenuhan batin yang mendalam dan kepedihan. Berkali-kali ingatan mereka kembali pada pembantaian mengerikan atas sanak-keluarga sendiri, dan hati mereka pun remuk oleh duka.
Word by Word
परम्supreme, great (as object: greatly)
परम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
निर्वेदम्despondency, dispassion
निर्वेदम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिर्वेद (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
अगमन्they went/attained
अगमन्:
Karta
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
FormAorist (लुङ्), 3rd, Plural, Parasmaipada
चिन्तयन्तःthinking, reflecting
चिन्तयन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootचिन्तय् (धातु) / चिन्तयन्त् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural, Present active (शतृ)
नराधिपम्the king (lord of men)
नराधिपम्:
Karma
TypeNoun
Rootनराधिप (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
तम्that, him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
ज्ञाति-वधम्the slaughter of kinsmen
ज्ञाति-वधम्:
Karma
TypeNoun
Rootज्ञातिवध (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
घोरम्terrible, dreadful
घोरम्:
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
संस्मरन्तःremembering
संस्मरन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootसम्+स्मृ (धातु) / संस्मरन्त् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural, Present active (शतृ)
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaD
DhṛtarāṣṭraVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes