Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

Go-dāna-stuti and Ghṛta-Japa

Praise of cow-gift and ghee-centered recitation

ऊर्जस्विन्य ऊर्जमेधाश्न यज्ञे गर्भोडमृतस्य जगतोअसस्‍्य प्रतिष्ठा । क्षिते रोह: प्रवह: शश्व॒देव प्राजापत्या: सर्वमित्यर्थवादा:

bhīṣma uvāca | ūrjasvinyā ūrjamedhāś ca yajñe garbho 'mṛtasya jagato 'sya pratiṣṭhā | kṣite rohaḥ pravaḥ śaśvad eva prājāpatyāḥ sarvam ity arthavādāḥ |

Bhīṣma bersabda: “Sapi-sapi dianugerahi daya hidup; mereka memiliki kekuatan dan kecerdasan yang mampu membedakan. Dalam yajña, merekalah rahim—sumber—dari persembahan suci yang laksana amerta, dan merekalah penopang dunia ini. Di bumi, melalui kerja banteng dalam pengolahan ladang, mereka menumbuhkan hasil; dan mereka menopang arus kehidupan dunia yang purba dan tak terputus. Mereka adalah putri-putri Prajāpati. Semua ini adalah pernyataan pujian (arthavāda) untuk memuliakan sapi.”

ऊर्जस्विन्यःenergetic, vigorous (cows)
ऊर्जस्विन्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootऊर्जस्विनी
FormFeminine, Nominative, Plural
ऊर्जमेधाःhaving strength and intelligence (lit. vigor+wisdom)
ऊर्जमेधाः:
Karta
TypeAdjective
Rootऊर्जमेधा
FormFeminine, Nominative, Plural
यज्ञेin the sacrifice
यज्ञे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयज्ञ
FormMasculine, Locative, Singular
गर्भोद्producing/bringing forth (as a womb/source)
गर्भोद्:
Karta
TypeAdjective
Rootगर्भोद्
FormFeminine, Nominative, Plural
अमृतस्यof nectar; of the immortal (oblation)
अमृतस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअमृत
FormNeuter, Genitive, Singular
जगतःof the world
जगतः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootजगत्
FormNeuter, Genitive, Singular
अस्यof this
अस्य:
Adhikarana
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Genitive, Singular
प्रतिष्ठाःsupport, foundation
प्रतिष्ठाः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रतिष्ठा
FormFeminine, Nominative, Plural
क्षितेon the earth
क्षिते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootक्षिति
FormFeminine, Locative, Singular
रोहःgrowth; sprouting; produce
रोहः:
Karta
TypeNoun
Rootरोह
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रवहःflow, continuous stream
प्रवहः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रवह
FormMasculine, Nominative, Singular
शश्वत्always, perpetually
शश्वत्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootशश्वत्
Formtrue
देवO god (address)
देव:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Vocative, Singular
प्राजापत्याःPrajapati’s daughters; belonging to Prajapati
प्राजापत्याः:
Karta
TypeNoun
Rootप्राजापत्या
FormFeminine, Nominative, Plural
सर्वम्all (this)
सर्वम्:
Karma
TypePronoun
Rootसर्व
FormNeuter, Accusative, Singular
इतिthus
इति:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइति
Formtrue
अर्थवादाःeulogistic statements (praise-passages)
अर्थवादाः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्थवाद
FormMasculine, Nominative, Plural

भीष्म उवाच

B
Bhishma
C
cows (go)
B
bulls (implied in cultivation)
Y
yajña (sacrifice)
P
Prajāpati
E
earth (kṣiti)
W
world (jagat)

Educational Q&A

The verse frames the cow as a dharmic support of society and cosmic order: a source of sacrificial offerings, agricultural prosperity, and continuity of life. It also clarifies that such lines function as arthavāda—praise meant to encourage reverence and charitable gifting (go-dāna), rather than a standalone command.

In Anuśāsana Parva’s instruction on gifts and duties, Bhishma describes mantras/praise to be recited after performing go-dāna. He extols the cow’s role in yajña, sustenance, and social stability, linking her to Prajāpati to emphasize sacred status.