Previous Verse
Next Verse

Shloka 44

Varṇasaṃkara: Causes, Classifications, and Conduct-based Recognition (वर्णसंकरः—हेतु-जाति-आचारनिर्णयः)

इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें विवाहधर्मका वर्णनविषयक चौवालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

iti prakāraḥ śrīmahābhārate anuśāsanaparvake antargata dānadharmaparvame vivāhadharmasya varṇanaviṣayakaś catuścatvāriṃśattamo 'dhyāyaḥ pūrṇaḥ

Demikian berakhir bab keempat puluh empat tentang dharma pernikahan, dalam bagian Dana-dharma, di dalam Anuśāsana Parva dari Śrī Mahābhārata.

इतिthus; end-quote marker
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
प्रकारम्manner; way
प्रकारम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रकार
FormMasculine, Accusative, Singular
श्रीauspiciousness; honorific 'Shri'
श्री:
TypeNoun
Rootश्री
FormFeminine, Nominative, Singular
महाभारतेin the Mahabharata
महाभारते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहाभारत
FormNeuter, Locative, Singular
अनुशासनपर्वणिin the Anushasana Parva
अनुशासनपर्वणि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअनुशासनपर्व
FormNeuter, Locative, Singular
अन्तर्गतincluded; contained (within)
अन्तर्गत:
TypeAdjective
Rootअन्तर्गत
FormNeuter, Locative, Singular
दानधर्मपर्वणिin the Dana-dharma section (parva/episode)
दानधर्मपर्वणि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदानधर्मपर्व
FormNeuter, Locative, Singular
विवाहधर्मस्यof the duty/law of marriage
विवाहधर्मस्य:
TypeNoun
Rootविवाहधर्म
FormMasculine, Genitive, Singular
वर्णनविषयकःhaving as its subject the description (of)
वर्णनविषयकः:
TypeAdjective
Rootवर्णनविषयक
FormMasculine, Nominative, Singular
चतुश्चत्वारिंशत्तमःforty-fourth
चतुश्चत्वारिंशत्तमः:
TypeAdjective
Rootचतुश्चत्वारिंशत्तम
FormMasculine, Nominative, Singular
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta
TypeNoun
Rootअध्याय
FormMasculine, Nominative, Singular
पूरितःcompleted; finished
पूरितः:
TypeVerb
Rootपूरित
FormMasculine, Nominative, Singular
अभवत्was; became
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular

भीष्य उवाच

M
Mahābhārata
A
Anuśāsana Parva
D
Dāna-dharma Parva
V
Vivāha-dharma

Educational Q&A

This line is a colophon rather than a doctrinal verse: it signals the completion of a chapter whose subject is vivāha-dharma (marriage duties). Its ethical import is structural—framing marriage as a domain of dharma within the larger instructional discourse of Anuśāsana Parva and within the dāna-dharma section.

The text formally closes the chapter, indicating that the exposition on marriage-related duties within the dāna-dharma division of Anuśāsana Parva has concluded at this point.