Previous Verse
Next Verse

Shloka 63

मानसतीर्थ-शौचप्रशंसा | Praise of the ‘Mental Tīrtha’ and the Marks of Purity

तत्र शंखपताके द्वे युगान्तं कल्पमेव च । अयुतायुतं तथा पद्म समुद्र च तथा वसेत्‌

tatra śaṅkha-patāke dve yugāntaṁ kalpam eva ca | ayutāyutaṁ tathā padma samudraṁ ca tathā vaset ||

Di sana, orang yang teguh memegang laku-vratanya dikatakan berdiam untuk ukuran waktu yang amat luas—dua masa ‘Śaṅkha’ dan dua ‘Patākā’, lalu ‘Yugānta’, ‘Kalpa’, ‘Ayutāyuta’, ‘Padma’, dan ‘Samudra’—menandakan tinggal yang luar biasa panjang di Brahmaloka sebagai buah dharma yang dijalani dengan disiplin.

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
शङ्खपताकेconch and banner (two items as a pair)
शङ्खपताके:
Karta
TypeNoun
Rootशङ्खपताका
FormFeminine, Nominative, Dual
द्वेtwo
द्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootद्वि
FormFeminine, Nominative, Dual
युगान्तम्the end of an age (yuga-end)
युगान्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुगान्त
FormNeuter, Accusative, Singular
कल्पम्a kalpa (aeon)
कल्पम्:
Karma
TypeNoun
Rootकल्प
FormMasculine, Accusative, Singular
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
and
:
TypeIndeclinable
Root
अयुतायुतम्ten-thousand times ten-thousand (a very large number)
अयुतायुतम्:
Karma
TypeNoun
Rootअयुतायुत
FormNeuter, Accusative, Singular
तथाlikewise/also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
पद्मम्padma (a very large number; also 'lotus')
पद्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootपद्म
FormNeuter, Accusative, Singular
समुद्रम्ocean; (as a number-name) 'samudra'
समुद्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootसमुद्र
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
तथाalso/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
वसेत्would dwell / should dwell
वसेत्:
TypeVerb
Rootवस्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
B
Brahmaloka
Ś
Śaṅkha (numerical/time unit)
P
Patākā (numerical/time unit)
Y
Yugānta
K
Kalpa
A
Ayutāyuta
P
Padma
S
Samudra

Educational Q&A

The verse emphasizes that steadfast observance of vows (vrata-dharma) yields immense spiritual merit, symbolized by extraordinarily long residence in Brahmaloka measured in traditional vast numerical/time units.

Bhīṣma continues his instruction in Anuśāsana Parva by describing the fruits of a vow-observant life, listing grand cosmological measures of time to convey the magnitude of the reward.