Previous Verse
Next Verse

Shloka 48

Vāraṇāvata-prasaṃsā and the Pāṇḍavas’ Departure (वरणावत-प्रशंसा तथा पाण्डव-प्रयाणम्)

तच्च वाक्यमहं नित्यं मनसा धारयंस्तदा । सो<हं पितृनियोगेन पुत्रलोभाद्‌ यशस्विनीम्‌,उनकी उस समय कही हुई इस बातको मैं अपने मनमें सदा याद रखता था। कुछ दिनोंके बाद पितरोंकी प्रेरणासे मैंने पुत्र-प्राप्तिके लोभसे परम बुद्धिमती, महान्‌ व्रतका पालन करनेवाली, अन्निहोत्र, सत्र तथा शम-दमके पालनमें मेरे साथ सदा संलग्न रहनेवाली शरद्वानकी पुत्री यशस्विनी कृपीसे, जिसके केश बहुत बड़े नहीं थे, विवाह किया

tac ca vākyam ahaṃ nityaṃ manasā dhārayans tadā | so 'haṃ pitṛniyogena putralobhād yaśasvinīm kṛpīm vivāham akaravam |

Waiśampāyana berkata: “Kata-kata itu senantiasa kusimpan dalam hati. Kemudian, karena titah para Pitṛ dan didorong hasrat memperoleh seorang putra, aku menikahi Kṛpī yang termasyhur, putri Śaradvat—rambutnya tidak panjang, ia amat bijaksana dan teguh dalam laku tapa yang agung; dan ia selalu tekun bersamaku dalam agnihotra, rangkaian satra, serta disiplin śama dan dama.”

तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
वाक्यम्statement, speech
वाक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाक्य
FormNeuter, Accusative, Singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअहम्
FormCommon, Nominative, Singular
नित्यम्always
नित्यम्:
TypeIndeclinable
Rootनित्य
मनसाwith/in the mind
मनसा:
Karana
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
धारयन्remembering/holding (in mind)
धारयन्:
Karta
TypeVerb
Rootधृ
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
तदाthen, at that time
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
सःhe/that (I)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअहम्
FormCommon, Nominative, Singular
पितृनियोगेनby the injunction/command of the fathers/ancestors
पितृनियोगेन:
Karana
TypeNoun
Rootपितृ-नियोग
FormMasculine, Instrumental, Singular
पुत्रलोभात्from desire for a son
पुत्रलोभात्:
Apadana
TypeNoun
Rootपुत्र-लोभ
FormMasculine, Ablative, Singular
यशस्विनीम्the illustrious (woman)
यशस्विनीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootयशस्विनी
FormFeminine, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
P
pitṛs (ancestors)
Ś
Śaradvat
K
Kṛpī