Shloka 59

Devatā-Pratiṣṭhā: Maṇḍapa Construction, Dikpāla Worship, Kalaśa-Abhiṣeka, Nyāsa and Homa Procedures

स्थित्वा कुण्डसमीपे ऽथ अग्नेः स्थापनमाचरेत् / स्वशास्त्रविहितैर्मन्त्रैर्वेदोक्तैर्वाथ वा गुरुः

sthitvā kuṇḍasamīpe 'tha agneḥ sthāpanamācaret / svaśāstravihitairmantrairvedoktairvātha vā guruḥ

Kemudian, berdiri di dekat kuṇḍa, lakukanlah sthāpana (peneguhan) api suci. Gunakan mantra yang ditetapkan dalam tradisi śāstra sendiri, atau mantra Weda sebagaimana diajarkan oleh guru.

स्थित्वाhaving stood
स्थित्वा:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund) — 'having stood/remained'
कुण्ड-समीपेnear the fire-pit
कुण्ड-समीपे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकुण्ड (प्रातिपदिक) + समीप (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (कुण्डस्य समीपम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
अथthen/thereupon
अथ:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (sequence/transition particle)
अग्नेःof the fire
अग्नेः:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
स्थापनम्establishing/installation
स्थापनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्थापन (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्था धातु, णिच् भाव)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भाववाचक (the act of establishing/placing)
आचरेत्should perform
आचरेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-चर् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन
स्व-शास्त्र-विहितैःprescribed in one’s own śāstra
स्व-शास्त्र-विहितैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक) + शास्त्र (प्रातिपदिक) + विहित (कृदन्त-प्रातिपदिक; वि-√धा धातु, क्त)
Formसमास: (स्वशास्त्रे विहित) सप्तमी-तत्पुरुष/कर्मधारय-प्राय; पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; मन्त्रैः इति विशेषण
मन्त्रैःwith mantras
मन्त्रैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
वेद-उक्तैःstated in the Veda
वेद-उक्तैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootवेद (प्रातिपदिक) + उक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वच् धातु, क्त)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (वेदेन उक्त); पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; मन्त्रैः इति विशेषण
वाor
वा:
Sambandha (Alternative marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक अव्यय (disjunctive)
अथthen/else
अथ:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (sequence/transition)
वाor
वा:
Sambandha (Alternative marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक अव्यय
गुरुःthe teacher/priest
गुरुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Lord Viṣṇu (in dialogue instruction to Garuḍa)

Ritual Type: Parvana

Beneficiary: Pitr

Timing: श्राद्ध/अन्त्येष्टि-अङ्गभूत होमकाले

Concept: कर्मकाण्डे अधिकार—स्वशास्त्रविहित-मन्त्राः वा वेदोक्त-मन्त्राः; गुरु-उपदेशेन विधिसिद्धिः।

Vedantic Theme: श्रुति-स्मृति-गुरु-प्रमाण; कर्मयोगे ‘विधि’ व ‘श्रद्धा’ से अन्तःकरण-शुद्धि।

Application: हवन/श्राद्धाङ्ग-होम में अग्निस्थापनं प्रशिक्षित-गुरु/परम्परा के अनुसार; मनमाना मन्त्र-प्रयोग न करें।

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Type: fire-altar / homa space

Related Themes: गरुडपुराण 1.48 (अग्निकर्माङ्ग-क्रम)

A
Agni
G
Guru
V
Veda

FAQs

This verse frames Agni-sthāpana as a required ritual step: the sacred fire is to be established at the kuṇḍa so subsequent rites can be performed correctly with authorized mantras.

It allows two valid sources: mantras from one’s own śāstra/tradition or Vedic mantras—both to be applied under proper instruction, emphasizing legitimacy and correctness.

Follow your established lineage/manual for rites and seek a qualified guru/priest for mantra and procedure, rather than improvising ritual steps.