Shloka 5

Jvara-Chikitsa: Doṣa-wise Fever Management, Medicated Waters, and Escalation Therapies

साज्यः क्वाथः श्लेष्मजं तु सशुण्ठिः सदुरालभः / सवालकः सर्वज्ज्वरं सशुण्ठिः सहपर्पटः

sājyaḥ kvāthaḥ śleṣmajaṃ tu saśuṇṭhiḥ sadurālabhaḥ / savālakaḥ sarvajjvaraṃ saśuṇṭhiḥ sahaparpaṭaḥ

Rebusan yang diminum bersama ghee—berisi jahe kering dan durālabhā—meredakan demam dari śleṣman (kapha). Dengan vālaka, bermanfaat bagi semua demam; dengan jahe kering dan parpaṭa, juga menjadi penawar demam yang luas.

साज्यःwith ghee
साज्यः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस+आज्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (आज्येन सह)
क्वाथःdecoction
क्वाथः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्वाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
श्लेष्मजम्(fever) arising from phlegm/kapha
श्लेष्मजम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootश्लेष्मज (प्रातिपदिक; श्लेष्मन्+ज)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (श्लेष्मणः जातम्)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha/Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
सशुण्ठिःwith dry ginger
सशुण्ठिः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस+शुण्ठी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (शुण्ठ्या सह)
सदुरालभःwith durālabha
सदुरालभः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस+दुरालभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (दुरालभेन सह)
सवालकःwith vālaka
सवालकः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस+वालक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (वालकेन सह)
सर्वज्वरम्all fevers
सर्वज्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व+ज्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—कर्मधारय (सर्वः ज्वरः)
सशुण्ठिःwith dry ginger
सशुण्ठिः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस+शुण्ठी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (शुण्ठ्या सह)
सहपर्पटःwith parpaṭa
सहपर्पटः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसह+पर्पट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (पर्पटेन सह)

Lord Vishnu (in instruction to Garuda)

Dosha: Kapha

Concept: Skillful means (yukti) in medicine: adjust ingredients to broaden efficacy; care is adaptive, not rigid.

Vedantic Theme: Pragmatic upāya for duḥkha-nivṛtti at the embodied level; balance as a form of order (ṛta-like harmony).

Application: For kapha-fever, take decoction with ghee including śuṇṭhī and durālabhā; add vālaka for wider jvara coverage; combine śuṇṭhī with parpaṭa for broader fever action as indicated.

Primary Rasa: shanta

Related Themes: Garuda Purana 1.175.4 (pitta-jvara ghṛta); Garuda Purana 1.175.7 (additional jvara decoctions)

V
Vishnu
G
Garuda

FAQs

It indicates a kvātha (decoction) taken with ghee, combined with śuṇṭhī and durālabhā, as beneficial for śleṣmaja (kapha-origin) fever.

Sarvajvara literally means “all fevers,” implying a broader applicability of the preparation—especially when vālaka is included as stated.

It reflects the Ayurvedic approach of tailoring herbs to doṣa-patterns and using combinations for mixed or uncertain presentations; apply with professional clinical guidance.