Strīroga–Prasūti–Bāla Cikitsā, Viṣa-haraṇa, Rasāyana, Ṛtucaryā, Pañcakarma-saṅgraha
मधु व्योषं मातुलुङ्गं हिक्काच्छर्दिनिवारणम् / कुष्ठेन्द्रयवसिद्धार्था निशा दूर्वा च कुष्ठजित्
madhu vyoṣaṃ mātuluṅgaṃ hikkācchardinivāraṇam / kuṣṭhendrayavasiddhārthā niśā dūrvā ca kuṣṭhajit
Madu, vyoṣa (tiga rempah pedas), dan jeruk sitrun (mātuluṅga) menahan cegukan serta muntah. Kuṣṭha, indrayava, siddhārtha, niśā, dan dūrvā disebut menaklukkan penyakit kulit (kuṣṭha).
Lord Vishnu (in instruction to Garuda/Vinata-putra)
Concept: Preventing and relieving suffering through disciplined, appropriate use of medicines.
Vedantic Theme: Sattva-supporting conduct: clarity and balance in embodied life.
Application: Use honey with vyoṣa and mātuluṅga for hiccup/vomiting; apply specified herbs for kuṣṭha (skin disorders) under proper guidance.
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: vira
Type: clinic/household
Related Themes: Garuda Purana 1.172 (remedies for hikkā/chardi; kuṣṭha-cikitsā)
They reflect a traditional medical layer within the Purana, listing well-known Ayurvedic combinations (honey + vyoṣa; turmeric and kuṣṭha-class drugs) for specific symptoms.
By encouraging bodily well-being and symptom-control, it supports sustained practice of dharma, ritual duties, and disciplined living—recurring aims in the text’s broader instruction.
Honey with warming spices is still used traditionally for nausea-like discomfort, while turmeric and dūrvā are used in skin-care traditions; apply with medical guidance and allergy/contraindication awareness.