Previous Verse
Next Verse

Shloka 35

Śrīcakra–Mantra–Pūjāvidhi: Agastya–Hayagrīva Saṃvāda

Lalitopākhyāna Context

अभ्यर्च्य चक्रमध्यस्थो मन्त्री चिन्तयते यदा / सर्वमात्मानमरुणं साध्यमप्यरुणीकृतम्

abhyarcya cakramadhyastho mantrī cintayate yadā / sarvamātmānamaruṇaṃ sādhyamapyaruṇīkṛtam

Ketika sang pelaku mantra, berada di tengah cakra, setelah memuja dengan benar lalu bermeditasi, ia merenungkan seluruh dirinya sebagai Aruṇa (bercahaya kemerahan) dan bahkan tujuan yang hendak dicapai pun menjadi ‘diaruṇakan’.

abhyarcyahaving worshipped
abhyarcya:
Purvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootarc (धातु) उपसर्गः abhi-
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) — ‘having worshipped’
cakra-madhya-sthaḥstanding in the center of the circle/diagram
cakra-madhya-sthaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootcakra (प्रातिपदिक) + madhya (प्रातिपदिक) + stha (धातु √sthā से निष्पन्न)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—चक्रस्य मध्ये स्थितः (सप्तमी/षष्ठी-तत्पुरुष)
mantrīthe mantra-practitioner
mantrī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmantrin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
cintayatecontemplates
cintayate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootcint (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
yadāwhen
yadā:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyadā (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb)
sarvamall/entire
sarvam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
ātmānamthe Self
ātmānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
aruṇamreddish; Aruṇa-like
aruṇam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootaruṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (qualifier of ātmānam)
sādhyamthe object to be accomplished (target)
sādhyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsādhya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
apialso/even
api:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle) — ‘also/even’
aruṇī-kṛtammade reddish (transformed into Aruṇa-form)
aruṇī-kṛtam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootaruṇī (प्रातिपदिक) + kṛ (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्यय (past passive participle) of causative ‘aruṇī-kṛ’ = ‘to make reddish’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of sādhyam)