Shloka 24
Śrīcakra–Mantra–Pūjāvidhi: Agastya–Hayagrīva Saṃvāda
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
श्रीर्वालन्त्र्यक्षीबीजैः क्रमात्खण्डेषु योजिताम् / षोडशाक्षरविद्यां तामर्चयेच्छुद्धमानसः
Transliteration
śrīrvālantryakṣībījaiḥ kramātkhaṇḍeṣu yojitām / ṣoḍaśākṣaravidyāṃ tāmarcayecchuddhamānasaḥ
Translation
Dengan bīja seperti Śrī, Vālana, Tryakṣī dan lainnya yang disusun berurutan pada tiap bagian, hendaknya ia—dengan batin yang suci—memuja Vidyā beraksara enam belas itu.
Word by Word
श्रीःŚrī (Lakṣmī/auspiciousness)
श्रीः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; Nominative singular
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्; or
लन्त्रि-अक्षी-बीजैःwith the seed-syllables ‘lantrī’, ‘akṣī’, etc.
लन्त्रि-अक्षी-बीजैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootलन्त्रि (प्रातिपदिक) + अक्षी (प्रातिपदिक) + बीज (प्रातिपदिक)
Formसमाहार/समुच्चयार्थे समासः (बीजानि—‘lन्त्रि’ ‘अक्षी’ इत्यादि); नपुंसकलिङ्गे तृतीया बहुवचनम्; Instrumental plural
क्रमात्in sequence
क्रमात्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्ययम्; adverb ‘in order/gradually’
खण्डेषुin the sections/parts
खण्डेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootखण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी बहुवचनम्; Locative plural
योजिताम्arranged/placed
योजिताम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootयुज् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle) ‘योजित’; स्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; Accusative singular agreeing with ‘विद्याम्’
षोडश-अक्षर-विद्याम्the sixteen-syllable mantra/vidyā
षोडश-अक्षर-विद्याम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootषोडश (संख्या-प्रातिपदिक) + अक्षर (प्रातिपदिक) + विद्या (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (षोडशानाम् अक्षराणाम् विद्या); स्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; Accusative singular
ताम्that (vidyā)
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; Accusative singular pronoun
अर्चयेत्should worship
अर्चयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्च् (धातु)
Formविधिलिङ् परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; ‘should worship’
शुद्ध-मानसःone whose mind is pure
शुद्ध-मानसः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशुद्ध (प्रातिपदिक) + मानस (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (शुद्धं मानसं यस्य); पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; Nominative singular (qualifying the worshipper)