Shloka 155
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
उदतिष्ठञ्शिखास्तस्य बह्व्यः संवर्त्तकस्य तु / गन्धर्वांश्च पिशाचांश्च समहोरगराक्षसान्
Transliteration
udatiṣṭhañśikhāstasya bahvyaḥ saṃvarttakasya tu / gandharvāṃśca piśācāṃśca samahoragarākṣasān
Translation
Banyak lidah api dari Saṃvartaka itu menjulang; menelan para Gandharva, Piśāca, juga Mahoraga dan Rākṣasa.
Word by Word
उदतिष्ठन्rising up
उदतिष्ठन्:
कर्ता-विशेषण (Agent qualifier)
TypeVerb
Rootud-√sthā (स्था धातु)
Formशतृ-प्रत्यय वर्तमान कृदन्त (Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘rising up’
शिखाःflames
शिखाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootśikhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
तस्यof him/of it
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive/possessor)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
बह्व्यःmany
बह्व्यः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootbahu (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘many’ qualifying śikhāḥ
संवर्तकस्यof Saṃvartaka (the cosmic fire)
संवर्तकस्य:
सम्बन्ध (Genitive/possessor)
TypeNoun
Rootsaṃvartaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; epithet ‘of Saṃvartaka (fire)’
तुindeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (particle)
गन्धर्वान्Gandharvas
गन्धर्वान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootgandharva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (conjunction)
पिशाचान्Piśācas (ghouls)
पिशाचान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootpiśāca (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (conjunction)
समtogether with
सम:
समुच्चय/सह (Associative)
TypeIndeclinable
Rootsam (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (preverb/adverb) ‘together/along with’
अहोरग-राक्षसान्serpents and Rākṣasas
अहोरग-राक्षसान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootahoraga + rākṣasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; समास: अहोरगाः + राक्षसाः (इतरेतर-द्वन्द्व)