Shloka 50
अश्वमोचनम् (Aśvamocanam) — “The Release/Recovery of the Sacrificial Horse”
Devanagari script
निर्दगधदेहाः सहसा भुवं विष्टभ्य भस्मना / अवापुर्निरयं सद्यः सागरास्ते स्वकमभिः
Transliteration
nirdagadhadehāḥ sahasā bhuvaṃ viṣṭabhya bhasmanā / avāpurnirayaṃ sadyaḥ sāgarāste svakamabhiḥ
Translation
Tubuh mereka seketika hangus menjadi abu; menutupi bumi dengan abu, para putra Sagara karena buah karmanya segera jatuh ke neraka.
Word by Word
निर्दग्ध-देहाःwith bodies burnt up
निर्दग्ध-देहाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्दग्ध (दह् धातु + क्त) + देह (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (निर्दग्धाः देहाः येषाम्/निर्दग्धदेहाः), कृदन्त (क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; (सागराः इति विशेषणम्)
सहसाsuddenly
सहसा:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण)
भुवम्the earth, ground
भुवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक: भुव्/भूमि)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया एकवचन
विष्टभ्यhaving covered/pressed (down)
विष्टभ्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + स्तभ् (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-प्रत्यय)
Formअव्ययकृदन्त (ल्यप्/क्त्वा), ‘having propped/covered/pressed’
भस्मनाwith ashes
भस्मना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभस्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया एकवचन (instrumental singular)
अवापुःattained, reached
अवापुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअव + आप् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), तृतीयपुरुष बहुवचन, परस्मैपदम्
निरयम्hell
निरयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनिरय (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया एकवचन
सद्यःimmediately
सद्यः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक क्रियाविशेषण)
सागराःthe Sāgaras (sons of Sagara)
सागराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; (सगरात्मजाः)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा बहुवचन
स्वकर्मभिःby their own deeds
स्वकर्मभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कर्माणि स्वानि), नपुंसकलिङ्ग, तृतीया बहुवचन (instrumental plural)