Shloka 32
अश्वमोचनम् (Aśvamocanam) — “The Release/Recovery of the Sacrificial Horse”
Devanagari script
निश्चेरुरभिलोदिक्षु कालाग्नेरिव संतताः / सधूमकवलोदग्राः स्फुलिङ्गौघमुचो मुहुः
Transliteration
niścerurabhilodikṣu kālāgneriva saṃtatāḥ / sadhūmakavalodagrāḥ sphuliṅgaughamuco muhuḥ
Translation
Nyala itu melesat ke segala penjuru bagaikan aliran terus-menerus api pralaya; disertai gumpalan asap, berulang kali memuntahkan hujan percikan bara.
Word by Word
निश्चेरुःcame forth, issued out
निश्चेरुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√चर् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural); नि-उपसर्गः
अभिलोक-दिक्षुin the directions all around/within sight
अभिलोक-दिक्षु:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootअभिलोक (प्रातिपदिक) + दिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine; दिश्), सप्तमी (Locative/7th), बहुवचन (Plural); कर्मधारय/तत्पुरुषार्थः: 'visible/looking-towards' + 'directions'
काल-अग्नेःof the fire of Time (cosmic fire)
काल-अग्नेः:
Upamāna-sambandha (उपमान-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः: 'of time' + 'fire'
इवlike
इव:
Upamā (उपमा-marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय (comparative particle)
संतताःcontinuous, unbroken
संतताः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसंतत (प्रातिपदिक; √तन्-धातोः क्त-प्रत्ययान्त/कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); क्त-प्रत्ययान्त (past participle)
स-धूम-कवल-उदग्राःhaving high clumps of smoke
स-धूम-कवल-उदग्राः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (उपसर्ग/अव्ययार्थ) + धूम (प्रातिपदिक) + कवल (प्रातिपदिक) + उदग्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); बहुव्रीहिः: 'having lofty masses/bites of smoke' (सह-समासार्थः)
स्फुलिङ्ग-ओघ-मुचःemitters of torrents of sparks
स्फुलिङ्ग-ओघ-मुचः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootस्फुलिङ्ग (प्रातिपदिक) + ओघ (प्रातिपदिक) + मुच् (प्रातिपदिक; √मुच्-धातोः क्विप्/कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); बहुव्रीहिः: 'those who release streams of sparks'
मुहुःagain and again, repeatedly
मुहुः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of frequency)