Home›Srimad Bhagavatam›Dashama Skandha›Adhyaya 49›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 1

Akrūra in Hastināpura: Kuntī’s Lament and Dhṛtarāṣṭra’s Moral Instruction

Devanagari script

श्रीशुक उवाच स गत्वा हास्तिनपुरं पौरवेन्द्रयशोऽङ्कितम् । ददर्श तत्राम्बिकेयं सभीष्मं विदुरं पृथाम् ॥ १ ॥ सहपुत्रं च बाह्लीकं भारद्वाजं सगौतमम् । कर्णं सुयोधनं द्रौणिं पाण्डवान् सुहृदोऽपरान् ॥ २ ॥

Transliteration

śrī-śuka uvāca sa gatvā hāstinapuraṁ pauravendra-yaśo-’ṅkitam dadarśa tatrāmbikeyaṁ sa-bhīṣmaṁ viduraṁ pṛthām

Translation

Śukadeva berkata: Akrūra pergi ke Hastināpura, kota yang termasyhur oleh kemuliaan para raja Paurava. Di sana ia melihat Dhṛtarāṣṭra, Bhīṣma, Vidura, dan Pṛthā (Kuntī), juga Bāhlika beserta putranya Somadatta. Ia pun melihat Droṇācārya, Kṛpācārya, Karṇa, Suyodhana, Drauṇi (Aśvatthāmā), para Pāṇḍava, dan sahabat-sahabat dekat lainnya.

Synonyms
श्री-शुकःŚrī Śuka
श्री-शुकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + शुक (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (honorific epithet); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive), अव्ययभाव; ‘having gone’
हास्तिनपुरम्Hastinapura
हास्तिनपुरम्:
Karma (कर्म/गत्यर्थक)
TypeNoun
Rootहास्तिनपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (destination)
पौरव-इन्द्र-यशः-अङ्कितम्adorned with the fame of the Paurava king
पौरव-इन्द्र-यशः-अङ्कितम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपौरव (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक) + यशस् (प्रातिपदिक) + अङ्कित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष (सम्बन्ध/षष्ठी-प्रधान): ‘marked/embellished with the fame of the Paurava lord’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; हास्तिनपुरम् इति विशेषणम्
ददर्शsaw
ददर्श:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तत्रthere
तत्र:
Deśa-adhikaraṇa (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
अम्बिकेयम्Ambikeya (Dhṛtarāṣṭra)
अम्बिकेयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअम्बिकेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
स-भीष्मम्together with Bhīṣma
स-भीष्मम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय-उपसर्गार्थ ‘with’) + भीष्म (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास (‘with Bhīṣma’); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अम्बिकेयम् इति सहचर्य-विशेषणम्
विदुरम्Vidura
विदुरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविदुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पृथाम्Pṛthā (Kuntī)
पृथाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपृथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सह-पुत्रम्together with (his) sons
सह-पुत्रम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसह (अव्यय) + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास (‘with (his) son(s)’); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (समूह/सहचर्य)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction ‘and’)
बाह्लीकम्Bāhlīka
बाह्लीकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबाह्लीक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
भारद्वाजम्Bhāradvāja (Droṇa)
भारद्वाजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभारद्वाज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
स-गौतमम्together with Gautama (Aśvatthāmā)
स-गौतमम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय) + गौतम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास (‘with Gautama’); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भारद्वाजम् इति सहचर्य-विशेषणम्
कर्णम्Karna
कर्णम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सुयोधनम्Suyodhana (Duryodhana)
सुयोधनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसुयोधन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
द्रौणिम्Drauṇi (Aśvatthāmā)
द्रौणिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootद्रौणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पाण्डवान्the Pāṇḍavas
पाण्डवान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपाण्डव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
सुहृदःfriends/allies
सुहृदः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसुहृद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (as object in list)
अपरान्other
अपरान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; सुहृदः इति विशेषणम्
Characters & Entities
H
Hastināpura
P
Pauravas
D
Dhṛtarāṣṭra (Āmbikeya)
B
Bhīṣma
V
Vidura
P
Pṛthā (Kuntī)

FAQs

Āmbikeya refers to Dhṛtarāṣṭra, called so because he is the son of Ambikā.

The verse situates the narrative in the Kuru royal assembly at Hastināpura, indicating the presence of key elders and devotees connected to the Mahābhārata line.

It highlights the importance of saintly and wise association—seeking guidance from principled elders and devotees when navigating complex family or social duty.

←Previous Verse
Next Verse→