Sutra 11
Devanagari script
विवाहानां तु त्रयाणां पूर्वेषां वर्णानां पाणिग्रहणात्सिद्धमुपावर्तनं शूद्राणां च प्रकर्मणः ॥ कZ_०३.१५.११ ॥
Transliteration
vivāhānāṃ tu trayāṇāṃ pūrveṣāṃ varṇānāṃ pāṇigrahaṇātsiddhamupāvartanaṃ śūdrāṇāṃ ca prakarmaṇaḥ
Translation
Dalam perkara perkawinan: bagi tiga varṇa pertama, pembatalan/rujuk-balik (upāvartana) dianggap sah sejak upacara memegang tangan (pāṇigrahaṇa); sedangkan bagi Śūdra, sejak dimulainya hidup bersama/penyatuan (prakarmaṇa).
Word by Word
विवाहानाम्of marriages (marriage-types)
विवाहानाम्:
TypeNoun
Rootविवाह
Formषष्ठी-बहुवचनम् (पुंलिङ्ग)
तुbut; however
तु:
TypeParticle
Rootतु
Formनिपातः (विरोध/विशेषार्थे)
त्रयाणाम्of three
त्रयाणाम्:
TypeNumeral
Rootत्रि
Formषष्ठी-बहुवचनम् (पुं/नपुं)
पूर्वेषाम्of the earlier/preceding
पूर्वेषाम्:
TypeAdjective
Rootपूर्व
Formषष्ठी-बहुवचनम् (पुंलिङ्ग)
वर्णानाम्of the varṇas (social classes)
वर्णानाम्:
TypeNoun
Rootवर्ण
Formषष्ठी-बहुवचनम् (पुंलिङ्ग)
पाणिग्रहणात्from/through the hand-taking (marriage rite)
पाणिग्रहणात्:
TypeNoun
Rootपाणिग्रहण
Formपञ्चमी-एकवचनम् (नपुंसकलिङ्ग) — हेतौ/अपादाने
सिद्धम्is established; becomes valid
सिद्धम्:
TypeParticiple
Rootसिध्
Formकृदन्तः (क्त-प्रत्ययान्त), नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्; विधेय-विशेषणम्
उपावर्तनम्the (rite of) upāvartana / return (ceremonial completion)
उपावर्तनम्:
TypeNoun
Rootउपावर्तन
Formप्रथमा-एकवचनम् (नपुंसकलिङ्ग)
शूद्राणाम्of Śūdras
शूद्राणाम्:
TypeNoun
Rootशूद्र
Formषष्ठी-बहुवचनम् (पुंलिङ्ग)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-निपातः
प्रकर्मणःfrom/according to the prakarman (prescribed initial/operative rite)
प्रकर्मणः:
TypeNoun
Rootप्रकर्मन्
Formषष्ठी-एकवचनम् (नपुंसकलिङ्ग)
Entities Mentioned
B
brāhmaṇaK
kṣatriyaV
vaiśyaŚ
śūdraB
brideG
groomC
courtFAQs
It reduces ambiguity in disputes (dowry/śulka, strīdhana, separation) by fixing when legal consequences attach, enabling predictable adjudication.