Sutra 8
वत्सा वत्सतरा दम्या वहिनो वृषा उक्षाणश्च पुंगवाः युगवाहनशकटवहा वृषभाः सूनामहिषाः पृष्टस्कन्धवाहिनश्च महिषाः वत्सिका वत्सतरी पष्टहुही गर्भिणी धेनुश्चाप्रजाता वन्ध्याश्च गावो महिष्यश्च मासद्विमासजातास्तासामुपजा वत्सा वत्सिकाश्च ॥ कZ_०२.२९.०८ ॥
vatsā vatsatarā damyā vahino vṛṣā ukṣāṇaś ca puṃgavāḥ yugavāhanaśakaṭavahā vṛṣabhāḥ sūnāmahiṣāḥ pṛṣṭaskandhavāhinaś ca mahiṣāḥ vatsikā vatsatarī paṣṭhuhī garbhiṇī dhenuś cāaprajātā vandhyāś ca gāvo mahiṣyaś ca māsadvimāsajātās tāsām upajā vatsā vatsikāś ca
Anak sapi; betina muda/heifer (vatsatarā); ternak muda yang dapat dilatih (damya); hewan angkut/penarik (vahina); banteng (vṛṣa); lembu jantan/ox (ukṣāṇa); pejantan pembiak (puṅgava); lembu penarik kuk dan gerobak (yugavāhana-śakaṭavaha); kerbau jantan (sūnāmahiṣa); dan kerbau yang memikul beban di punggung/bahu—juga: anak sapi betina (vatsikā), betina muda (vatsatarī), golongan ‘paṣṭhuhī’, sapi bunting, sapi perah (dhenu), sapi yang belum beranak (aprajātā) dan sapi mandul (vandhyā); demikian pula kerbau betina; serta yang lahir satu atau dua bulan lalu—dari semuanya ini, keturunannya adalah anak sapi dan anak sapi betina.
FAQs
Because taxation, assignment to labor, breeding policy, and accountability depend on precise category-wise records rather than a single ‘cattle’ bucket.