Arthashastra — Adhyakshaprachara, Sutra 10
Devanagari script
त्रीन् करीषांश्च जनयंस्तत्र सस्यागमो ध्रुवः ॥ कZ_०२.२४.१०च्द् ॥
Transliteration
trīn karīṣāṃś ca janayaṃs tatra sasyāgamo dhruvaḥ
Translation
Di tempat ia menghasilkan tiga (ukuran/lapisan) pupuk kandang (karīṣa), di sana datangnya tanaman (panen) terjamin.
Word by Word
त्रीन्three
त्रीन्:
TypeNumeral/Adjective
Rootत्रि
Formविशेषण; पुंलिङ्ग; द्वितीया-बहुवचन (कर्मपद)
करीषान्manure cakes / dung (as fertilizer)
करीषान्:
TypeNoun
Rootकरीष
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-बहुवचन (कर्मपद)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चय-अव्यय
जनयन्producing / generating
जनयन्:
TypeVerb (participle)
Rootजन् (जनयति)
Formवर्तमान-कृदन्त; शतृ-प्रत्यय; परस्मैपदी; प्रथमा-एकवचन; पुंलिङ्ग (कर्तरि)
तत्रthere; in that case/field
तत्र:
TypeAdverb
Rootतत्र
Formदेशवाचक-अव्यय
सस्यागमःthe coming/production of the crop; crop yield
सस्यागमः:
TypeNoun
Rootसस्य + आगम
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (कर्तृ/विषय)
ध्रुवःcertain; assured
ध्रुवः:
TypeAdjective
Rootध्रुव
Formविशेषण; पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (सस्यागमः इति विशेष्यस्य)
FAQs
It operationalizes fertility as an input standard—useful for state farms, leases, and audits of cultivator performance.