Vamana Purana — Prahlada's Victory through Bhakti, Shloka 14
Prahlada’s Defeat in Battle and Victory through Bhakti (Nara-Narayana Episode)
Devanagari script
ततो ऽस्यतो दैत्यपतेः कार्मुकं मुष्टिबन्धनात् चिच्छेदैकेन बाणेन चन्द्रार्धाकारवर्चसा
Transliteration
tato 'syato daityapateḥ kārmukaṃ muṣṭibandhanāt cicchedaikena bāṇena candrārdhākāravarcasā
Translation
तब दैत्यपति के बाण चलाते समय, पुरुषोत्तम ने मुष्टिबंध (हाथ की पकड़) के पास उसका धनुष एक ही बाण से काट दिया, जो अर्धचंद्र के समान दीप्त था।
Word by Word
ततःthen
ततः:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (कालवाचक)
अस्यतःof him who was shooting
अस्यतः:
Sambandha (सम्बन्ध) / Genitive absolute nuance
TypeNoun
Rootasyat (कृदन्त-प्रातिपदिक; √as (धातु) = to throw)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ) ‘अस्यत्’ (throwing/shooting); पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन — ‘of (him) who was shooting’
दैत्यपतेःof the Daitya-lord
दैत्यपतेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdaitya-pati (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (दैत्यानां पतिः); पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
कार्मुकम्the bow
कार्मुकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkārmuka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
मुष्टिबन्धनात्from the hand-grip/fastening
मुष्टिबन्धनात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootmuṣṭi-bandhana (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (मुष्टेः बन्धनम् = grip/fastening); नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादानार्थे
चिच्छेदhe cut off
चिच्छेद:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√chid (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु: √छिद् (छिदँ)
एकेनwith a single
एकेन:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; ‘बाणेन’ इत्यस्य विशेषणम्
बाणेनarrow
बाणेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootbāṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
चन्द्रार्धाकारवर्चसाwith moon-half-shaped brilliance
चन्द्रार्धाकारवर्चसा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootcandra-ardha-ākāra-varcas (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (चन्द्रस्य अर्धस्य आकारः यस्य तत्; तेन वर्चसा); नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषणं ‘बाणेन’
Speakers
Unspecified in input (commonly framed as Pulastya narrating to Nārada in Vamana Purana)
Primary Deities
Vishnu (Puruṣottama)
Key ThemesDaitya-Deva ConflictKṣātra-vīrya (martial prowess)Dharma protecting order through divine intervention
Verse Rasa (Emotional Flavour)
{ "primaryRasa": "vira", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }