HomeUpanishadsYogatattvaVerse 21
Previous Verse
Next Verse

Verse 21

Yogatattva

एतेषां लक्षणं ब्रह्मन् वक्ष्ये शृणु समासतः । मातृकादियुतं मन्त्रं द्वादशाब्दं तु यो जपेत् ॥

क्रमेण लभते ज्ञानम् अणिमादिगुणान्वितम् । अल्पबुद्धिरिमं योगं सेवते साधकाधमः ॥

एतेषाम् । लक्षणम् । ब्रह्मन् । वक्ष्ये । शृणु । समासतः । मातृका-आदि-युतम् । मन्त्रम् । द्वादश-अब्दम् । तु । यः । जपेत् ।

क्रमेण । लभते । ज्ञानम् । अणिमा-आदि-गुण-अन्वितम् । अल्प-बुद्धिः । इमम् । योगम् । सेवते । साधक-अधमः ।

eteṣāṃ lakṣaṇaṃ brahman vakṣye śṛṇu samāsataḥ | mātṛkādiyutaṃ mantraṃ dvādaśābdaṃ tu yo japet ||

krameṇa labhate jñānam aṇimādiguṇānvitam | alpabuddhir imaṃ yogaṃ sevate sādhakādhamaḥ ||

हे ब्राह्मण, इन अवस्थाओं के लक्षण मैं संक्षेप में कहता हूँ—सुनो। जो मातृका (वर्णसमूह) आदि से युक्त द्वादशाक्षरी मन्त्र का जप करता है, वह क्रमशः ज्ञान प्राप्त करता है, और अणिमा आदि गुणों से युक्त होता है। अल्पबुद्धि व्यक्ति इस योग का सेवन करता है; वह साधकों में अधम कहा गया है।

I shall state, O Brahmin, their characteristics—listen briefly. Whoever repeats a twelve-syllabled mantra endowed with the mātṛkā (letters) and so forth, gradually attains knowledge accompanied by qualities beginning with aṇimā (minuteness). A person of little understanding practices this yoga; (he is) the lowest among practitioners.

Mantra-sādhana as upāya; Siddhi vs Jñāna discrimination; Viveka toward MokṣaMahavakya: Cautions that mantra-based attainments (including siddhis) are not the final purport of mahāvākya-realization; true culmination is aparokṣa-jñāna of the Self indicated by mahāvākyas.Krishna YajurvedaChandas: Anuṣṭubh (śloka)