Verse 13
Sita
सा देवी त्रिविधा भवति—शक्त्यासना, इच्छाशक्तिः, क्रियाशक्तिः, साक्षाच्छक्तिरिति। इच्छाशक्तिस्त्रिविधा भवति—श्रीभूमिनीलात्मिका, भद्ररूपिणी, प्रभावरूपिणी; सोमसूर्याग्निरूपा भवति। सोमात्मिका ओषधीनां प्रभवति—कल्पवृक्षपुष्पफललतागुल्मात्मिका, औषधभेषजात्मिका, अमृतरूपा; देवानां महस्तोमफलप्रदा, अमृतेन तृप्तिं जनयन्ती; देवानामन्नेन, पशूनां तृणेन, तत्तज्जीवानाम्॥११–१३॥
सा । देवी । त्रि-विधा । भवति । शक्त्या-आसना । इच्छा-शक्तिः । क्रिया-शक्तिः । साक्षात्-शक्तिः । इति । इच्छा-शक्तिः । त्रि-विधा । भवति । श्री-भूमि-नील-आत्मिका । भद्र-रूपिणी । प्रभाव-रूपिणी । सोम-सूर्य-अग्नि-रूपा । भवति । सोम-आत्मिका । ओषधी-नाम् । प्रभवति । कल्प-वृक्ष-पुष्प-फल-लता-गुल्म-आत्मिका । औषध-भेषज-आत्मिका । अमृत-रूपा । देवा-नाम् । महा-स्तोम-फल-प्रदा । अमृतेन । तृप्तिम् । जनयन्ती । देवा-नाम् । अन्नेन । पशू-नाम् । तृणेन । तत्-तत्-जीवा-नाम् ।
sā devī trividha bhavati—śaktyāsanā, icchāśaktiḥ, kriyāśaktiḥ, sākṣācchaktir iti | icchāśaktis trividha bhavati—śrībhūminīlātmikā, bhadrarūpiṇī, prabhāvarūpiṇī; somasūryāgnirūpā bhavati | somātmikā oṣadhīnāṃ prabhavati—kalpavṛkṣapuṣpaphalalatāgulmātmikā, auṣadhabheṣajātmikā, amṛtarūpā; devānāṃ mahāstomaphalapradā, amṛtena tṛptiṃ janayantī; devānām annena, paśūnāṃ tṛṇena, tattajjīvānām ||11–13||
वह देवी त्रिविध है—आसन-शक्ति (आधार-शक्ति), इच्छाशक्ति, क्रियाशक्ति तथा साक्षात् (प्रत्यक्ष) शक्ति। इच्छाशक्ति भी त्रिविध है—श्री, भूमि और नीला-स्वरूपिणी; भद्र (मंगल) रूप वाली; तथा प्रभा (तेज) रूप वाली। वही सोम, सूर्य और अग्नि के रूप में प्रकट होती है। सोम-स्वरूप से वह वनस्पतियों को उत्पन्न करती है—कल्पवृक्ष के पुष्प, फल, लता और गुल्म के रूप में; औषधि-भेषज के रूप में; अमृत-स्वरूपा होकर। वह देवों को महान् सोमयाग का फल देती है और अमृत से तृप्ति उत्पन्न करती है—देवों को अन्न से, पशुओं को तृण से, और प्रत्येक जीव को उसके योग्य पोषण देती है।
That Goddess is threefold: (as) the power that is the seat (of all), the power of will, the power of action, and the power that is immediate (direct). The power of will is threefold: having the nature of Śrī, Bhūmi, and Nīlā; of auspicious form; of the form of splendor. She becomes of the forms of Soma, Sūrya, and Agni. As Soma in essence she brings forth the plants—having the nature of the wish-fulfilling tree’s flowers, fruits, creepers, and shrubs; having the nature of medicines and remedies; of the form of nectar; bestowing upon the gods the fruit of the great Soma-rite; producing satisfaction by nectar—(nourishing) the gods by food, cattle by grass, and each class of living beings accordingly.