Verse 47

Naadbindu

Sanskrit (Devanagari)

मनस्तत्र लयं याति तद्विष्णोः परमं पदम् । तावदाकाशसङ्कल्पो यावच्छब्दः प्रवर्तते ॥

Padapatha (Word Split)

मनः । तत्र । लयम् । याति । तत् । विष्णोः । परमम् । पदम् ॥ तावत् । आकाश-सङ्कल्पः । यावत् । शब्दः । प्रवर्तते ॥

IAST Transliteration

manas tatra layaṃ yāti tad viṣṇoḥ paramaṃ padam | tāvad ākāśasaṅkalpo yāvacchabdaḥ pravartate ||

Translation

वहीं मन लय को प्राप्त होता है; वही विष्णु का परम पद है। जब तक शब्द की प्रवृत्ति रहती है, तब तक ‘आकाश’ की कल्पना बनी रहती है।

Academic Translation

There the mind goes to dissolution; that is the supreme abode of Viṣṇu. So long is there the conception of ‘space’ (ākāśa) as long as sound continues to operate.

Verse Context

• Manolaya as a gateway to the ‘paramaṃ padam’ (mokṣa) beyond conceptualization
• Mahavakya: Aligns with ‘तत् त्वम् असि’ (Tat Tvam Asi): the ‘supreme abode’ is not a place but the identity of Self with the highest reality, realized when mind-constructions dissolve.
• Atharva
• Chandas: Anuṣṭubh