Verse 16

Ishavasya

Sanskrit (Devanagari)

पूषन्नेकर्षे यम सूर्य प्राजापत्य व्यूह रश्मीन् समूह। तेजो यत्ते रूपं कल्याणतमं तत्ते पश्यामि। योऽसावसौ पुरुषः सोऽहमस्मि॥१६॥

Padapatha (Word Split)

पूषन् । एकर्षे । यम । सूर्य । प्राजापत्य । व्यूह । रश्मीन् । समूह । तेजः । यत् । ते । रूपम् । कल्याणतमम् । तत् । ते । पश्यामि । यः । असौ । असौ । पुरुषः । सः । अहम् । अस्मि ।

IAST Transliteration

pūṣann ekarṣe yama sūrya prājāpatya vyūha raśmīn samūha | tejo yat te rūpaṃ kalyāṇatamaṃ tat te paśyāmi | yo ’sāv asau puruṣaḥ so ’ham asmi ||16||

Translation

हे पूषन्, एकमात्र द्रष्टा; हे यम; हे प्राजापत्य सूर्य—अपनी किरणों को समेटो, हटा लो। तुम्हारा जो परम कल्याणमय तेजस्वी रूप है, उसे मैं देखूँ। जो वहाँ (सूर्यमण्डल में) वह पुरुष है, वही मैं हूँ॥१६॥

Academic Translation

O Pūṣan, sole seer; O Yama; O Sūrya, offspring of Prajāpati—draw together, withdraw your rays. That form of yours which is most auspicious—your radiance—may I behold. That Person who is there (within the solar orb), that Person am I.

Verse Context

• Ātman–Brahman identity; removal of the ‘golden’ veil (avidyā) obscuring Truth
• Mahavakya: Directly resonates with ‘ahaṃ brahmāsmi’ (Bṛhadāraṇyaka 1.4.10) and ‘tat tvam asi’ (Chāndogya 6.8.7) via explicit identity statement ‘so ’ham asmi’.
• Yajur
• Śukla (Vājasaneyī) Yajurveda; Mādhyandina/Kāṇva recensions (Īśā occurs as Vājasaneyī Saṃhitā 40) Shakha
• Chandas: Prose (Yajurvedic mantra style; not strictly metrical)