Verse 9

Ekakshara

Sanskrit (Devanagari)

स सर्ववेत्ता भुवनस्य गोप्ता ताभिः प्रजानां निहिता जनानाम् । प्रोता त्वमोता विचितिः क्रमाणां प्रजापतिश्छन्दमयो विगर्भः ॥९॥

Padapatha (Word Split)

सः । सर्व-वेत्ता । भुवनस्य । गोप्ता । ताभिः । प्रजानाम् । निहिताः । जनानाम् । प्रोतः । तु । अमोतः । विचितिः । क्रमाणाम् । प्रजापतिः । छन्दः-मयः । विगर्भः ।

IAST Transliteration

sa sarvavettā bhuvanasya goptā tābhiḥ prajānāṃ nihitā janānām | protaḥ tv amotaḥ vicitiḥ kramāṇāṃ prajāpatiś chandamayo vigarbhaḥ ||9||

Translation

वह सर्वज्ञ है, जगत् का रक्षक है; उन्हीं शक्तियों से प्राणियों की सन्तति स्थापित है। वह सबमें पिरोया हुआ और अन्तर्यामी रूप से ओता हुआ है; क्रमों की विवेकपूर्ण व्यवस्था है। वह प्रजापति है, छन्दों से निर्मित, अद्भुत गर्भ वाला (विगर्भ)॥९॥

Academic Translation

He is the all-knower, the protector of the world; by those (powers/means) the creatures of beings are established. He is woven (through all) and also interwoven; the discerning ordering of sequences. He is Prajāpati, constituted of meters (chandas), the one with the wondrous womb/embryo (vigarbha).

Verse Context

• Brahman as omniscient inner controller (antaryāmin), cosmic order (ṛta/krama), and the substratum ‘woven’ through all
• Mahavakya: Closest in spirit to ‘ahaṃ brahmāsmi’ (Bṛhadāraṇyaka 1.4.10) when internalized: the ‘woven-through’ all-knower is not merely external but the very Self; also supports ‘sarvaṃ khalv idaṃ brahma’ via the ‘warp-and-weft’ claim.
• Atharva