Verse 4

Ekakshara

Sanskrit (Devanagari)

वितत्य बाणं तरुणार्कवर्णं व्योमान्तरे भासि हिरण्यगर्भः । भासा त्वया व्योम्नि कृतः सुतार्क्ष्य-स्तवं वै कुमारस्त्वमरिष्टनेमिः ॥४॥

Padapatha (Word Split)

वितत्य । बाणम् । तरुण-आर्क-वर्णम् । व्योम-अन्तरे । भासि । हिरण्यगर्भः । भासा । त्वया । व्योम्नि । कृतः । सुतार्क्ष्य-स्तवम् । वै । कुमारः । त्वम् । अरिष्टनेमिः ।

IAST Transliteration

vitatya bāṇaṃ taruṇārkavarṇaṃ vyomāntare bhāsi hiraṇyagarbhaḥ | bhāsā tvayā vyomni kṛtaḥ sutārkṣya-stavaṃ vai kumāras tvam ariṣṭanemiḥ ||4||

Translation

तरुण सूर्य के समान वर्ण वाले बाण को तानकर तुम आकाश-मध्य में हिरण्यगर्भ रूप से प्रकाशमान होते हो। तुम्हारी ज्योति से आकाश दीप्त हो उठता है; तुम ही कुमार हो, तुम ही अरिष्टनेमि हो॥४॥

Academic Translation

Having stretched forth the arrow, of the color of the young sun, you shine in the mid-sky as Hiraṇyagarbha. By your radiance the firmament is made (resplendent); you are indeed Kumāra, you are Ariṣṭanemi.

Verse Context

• Brahman (as Hiraṇyagarbha/Īśvara) and inner luminosity (cit-prakāśa)
• Mahavakya: Indirectly supports ‘prajñānam brahma’ by portraying Brahman as the luminous ground of manifestation; also aligns with ‘ayam ātmā brahma’ via the ‘inner sky’ (antar-vyoman) imagery.
• Atharva
• Chandas: Mixed/irregular (Upaniṣadic stotra-style; not securely classifiable as a strict Vedic meter)