Verse 1

Amritbindu

Sanskrit (Devanagari)

मनो हि द्विविधं प्रोक्तं शुद्धं चाशुद्धमेव च । अशुद्धं कामसंकल्पं शुद्धं कामविवर्जितम् ॥१॥

Padapatha (Word Split)

मनः । हि । द्वि-विधम् । प्रोक्तम् । शुद्धम् । च । अशुद्धम् । एव । च । अशुद्धम् । काम-संकल्पम् । शुद्धम् । काम-विवर्जितम् ॥

IAST Transliteration

manaḥ hi dvividhaṃ proktaṃ śuddhaṃ cāśuddham eva ca | aśuddhaṃ kāma-saṅkalpaṃ śuddhaṃ kāma-vivarjitam ||1||

Translation

मन वास्तव में दो प्रकार का कहा गया है—शुद्ध और अशुद्ध। जो कामनाओं से बने संकल्पों वाला है वह अशुद्ध है; जो कामना-रहित है वही शुद्ध है।

Academic Translation

Mind is said to be of two kinds indeed: the pure and the impure. The impure is (that which is) desire-constituted volition; the pure is devoid of desire.

Verse Context

• Antaḥkaraṇa-śuddhi (purification of mind) as a prerequisite for mokṣa
• Mahavakya: Indirect: prepares the mind for mahāvākya-vicāra (e.g., ‘ayam ātmā brahma’, ‘tat tvam asi’) by removing kāma-driven saṅkalpa.
• Atharva
• Chandas: Anuṣṭubh (śloka)