Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 31

Rishi: Traditional: Ṛgvedic seers of the Indrāgnī hymns (Anukramaṇī attribution; employed here as Yajus viniyoga).
Devata: Indrāgnī (dual deity).
Chandas: Triṣṭubh (ṛg-verse employed as yajus with appended formulae).

इन्द्रा॑ग्नी॒ आ ग॑तᳪ सु॒तं गी॒र्भिर्नभो॒ वरे॑ण्यम् । अ॒स्य पा॑तं धि॒येषि॒ता । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसीन्द्रा॒ग्निभ्यां॑ त्वै॒ष ते॒ योनि॑रिन्द्रा॒ग्निभ्यां॑ त्वा

índrāgnī́ ā́ gatáṃ sutáṃ gī́rbhir nabhó váreṇyam | asyá pā́taṃ dhiyéṣitā́ | upayā́ma-gṛhīto’sīndrāgníbhyāṃ tváiṣá te yónir indrāgníbhyāṃ tvā

हे इन्द्र और अग्नि, तुम दोनों आओ—हमारे स्तोत्रों सहित, नभ के समान उत्कृष्ट, निचोड़े हुए सोम के पास। इस (सोम) का पान करो, पवित्र धिया से प्रेरित होकर। उपयाम-गृहीत तू है—इन्द्राग्नि के लिए तुझे! यही तेरा योनि (आधार) है—इन्द्राग्नि के लिए तुझे!

इन्द्रा-अग्नी । आ । गतम् । सुतम् । गीर्भिः । नभः । वरेण्यम् । अस्य । पातम् । धिया-इषिता । उप-याम-गृहीतः । असि । इन्द्रा-अग्निभ्याम् । त्वा । एषः । ते । योनिः । इन्द्रा-अग्निभ्याम् । त्वा

इन्द्राग्नीO Indra and Agni
इन्द्राग्नी:
सम्बोधन
TypeNoun (dual compound)
Rootइन्द्र + अग्नि
hither, towards
:
TypeIndeclinable
Root
गतम्come (you two)!
गतम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√गम्
सुतम्the pressed Soma
सुतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसुत (√सु ‘to press’ → सोमः सुतः)
गीर्भिःwith hymns/utterances
गीर्भिः:
करण
TypeNoun
Rootगिर्
नभःsky, heaven
नभः:
विशेषण/उपमान (अव्यक्त)
TypeNoun
Rootनभस्
वरेण्यम्most excellent, choice-worthy
वरेण्यम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootवरेण्य (√वृ ‘to choose’)
अस्यof this
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
पातम्drink/protect (you two)!
पातम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√पा (to drink/protect)
धियेषिताimpelled by (our) thought
धियेषिता:
विशेषण
TypeAdjective (compound)
Rootधि + ईषित (√ईष्/√ईश् ‘to impel/command’)
उपयामगृहीतःtaken with the ‘upayāma’ (introductory taking-formula)
उपयामगृहीतः:
विशेषण
TypeAdjective/Participle
Rootउपयाम-गृहीत (√ग्रह् ‘to seize/take’)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस्
इन्द्राग्निभ्याम्by/with Indra and Agni
इन्द्राग्निभ्याम्:
करण/सम्बन्ध
TypeNoun (dual compound)
Rootइन्द्र + अग्नि
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
एषःthis
एषः:
कर्तृ/विषय
TypePronoun
Rootएतद्
तेyour
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद्
योनिःwomb; source; resting-place
योनिः:
विधेय (predicate)
TypeNoun
Rootयोनि
इन्द्राग्निभ्याम्by/with Indra and Agni
इन्द्राग्निभ्याम्:
करण/सम्बन्ध
TypeNoun (dual compound)
Rootइन्द्र + अग्नि
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
I
Indra
A
Agni